"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ :Sulh Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2021/499 E., 2023/230 K.
Mahkemece bozmaya uyularak verilen karar davalı ... tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; dava konusu 710, 1126, 1129, 1436, 14 37... parsel sayılı taşınmazlar üzerindeki ortaklığın satış suretiyle giderilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
1. Davalı ... cevap dilekçesinde; dava konusu taşınmazlara yönelik açılan davalar olduğunu, 1775 parsel sayılı taşınmazda bulunan yapıların kendisine ait olduğunu beyan ederek davanın reddini savunmuştur.
2. Bir kısım davalılar cevap dilekçesinde; davayı kabul etmediklerini beyan etmiş; davalı ... ise ortaklığın satış yoluyla giderilmesini istemiştir.
III. MAHKEME KARARI
Mahkemenin 14.10.2014 tarihli ve 2013/127 Esas, 2016/425 Karar sayılı kararıyla; davanın kabulü ile taşınmazlar üzerindeki ortaklığın satış yoluyla giderilmesine karar verilmiştir.
IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
Mahkemenin III No.lu başlıkta belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı davalı ... temyiz isteminde bulunmuştur.
Yargıtay (Kapatılan) 14. Hukuk Dairesinin 23.02.2021 tarihli ve 2021/354 Esas, 2021/1149 Karar sayılı ilâmı ile dava konusu 710, 1126, 11 29... parsel sayılı taşınmazlarda tapu kayıt maliklerinden .. kızı .. ..., .. kızı .. ..., ... .. oğlu ... ve ... .. oğlu ...’ın davada taraf olmadığı, Mahkemece, dava konusu taşınmazların güncel tapu kayıtlarının dosya arasına alınması ve tüm paydaşların veya mirasçılarının davada taraf kılınması sağlanarak, savunma ve delilleri toplandıktan sonra işin esası hakkında bir karar verilmesinin gerektiği, öte yandan 11 29... parsel sayılı taşınmazlarda kayıt maliki olan .. kızı .. ... ile 7 10... parsel sayılı taşınmazlarda kayıt maliki .. kızı Iray ...’ın ve dosyada mirasçılık belgesi bulunan ... kızı ...’ın aynı kişiler olup olmadıkları hususunda tereddüt oluştuğundan, aynı kişiler olup olmadıkları araştırılarak, aynı kişiler olduklarının tespiti hâlinde tapuda gerekli düzeltmenin yapılması için davacı tarafa süre verilmesi; farklı kişiler olduklarının anlaşılması hâlinde ise sağ iseler kendilerinin, ölü iseler ibraz ettirilecek mirasçılık belgesine göre mirasçılarının da davada yer almalarının sağlanmasının gerektiği, dava konusu 1775 parsel sayılı taşınmaza yapılan incelemede; davalı ... oğlu ...’ın temyiz dilekçesinde, dava konusu 1775 parsel sayılı taşınmaz yönünden muhdesat iddiasında bulunduğu anlaşılmakla Mahkemece, dava konusu taşınmazın tapu kaydında yer alan “Üzerindeki binalar ... oğlu ...’e aittir” şerhi dikkate alınarak, ayrıca davalı temyiz dilekçesinde muhdesatın aidiyeti hususunda dava açtığını belirttiğinden bu davanın sonucu beklenerek, muhdesatın paydaşa aidiyetine karar verilir ise bilirkişiden rapor alınarak dava konusu taşınmazın tespit edilen toplam değerinin ne kadarının arza ne kadarının muhdesata isabet ettiğinin yüzdelik oran kurulmak suretiyle belirlenmesi ve muhdesata isabet eden kısmın muhdesat sahibi tarafa, geri kalan bedelin ise tapu kaydı ve mirasçılık belgesindeki payları oranında paydaşlara dağıtılması gerektiğinin gözardı edilmesinin doğru olmadığı gerekçeleri ile hükmün bozulmasına karar verilmiştir.
B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar
Mahkemenin ilâm başlığında tarih ve numarası belirtilen kararı ile davanın kısmen kabulü, kısmen reddi ile; 1 37... parsel sayılı, 1 37... parsel sayılı, 1 53... parsel sayılı, 1 54... parsel sayılı taşınmazlar üzerindeki ortaklığın üzerindeki takyidatlar ile birlikte satış yoluyla giderilmesine, dava konusu 1 53... parsel sayılı ve 1 53... parsel sayılı taşınmazlar yönünden dava şartı yokluğu sebebi ile davanın usulden reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Davalı ... temyiz dilekçesinde;
1. Geçimini çiftçilik ile temin ettiğini, satışına karar verilen taşınmazlardan 1 53... parsel sayılı taşınmazın tarıma elverişli hâle getirilmesi için gereken ihya masraflarının tarafınca karşılandığını, diğer paydaşların bu taşınmazın ihyasında hiçbir maddi katkıları olmadığı hâlde taşınmazın değerinde diğer hissedarlar lehine ortaya çıkan artıştan faydalanacak olmalarının doğru olmadığını,
2. Taşınmazın hissedarlar arasında satışına karar verilmesi gerektiğini,
3. Mahkemece taşınmazın ortaklar arasında mı umuma açık artırma yolu ile mi satılacağı konusunda bir karar verilmediğini, hükmün bu yönüyle eksik olduğunu ileri sürmektedir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
1. Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık; ortaklığın giderilmesi istemine ilişkindir.
2. Yapılan yargılamaya, toplanan delillere ve tüm dosya içeriğine göre davalı ...’ın aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan diğer temyiz itirazları yerinde görülmemiş, reddi gerekmiştir.
3. Davalı ...’ın diğer temyiz itirazlarına gelince;
Paydaşlığın (ortaklığın) giderilmesi davaları, paylı mülkiyet veya elbirliği mülkiyetine konu taşınır veya taşınmaz mallarda paydaşlar (ortaklar) arasında mevcut birlikte mülkiyet ilişkisini sona erdirip ferdi mülkiyete geçmeyi sağlayan, iki taraflı, tarafları için benzer sonuçlar doğuran davalardır.
Mahkemece paydaşlığın satış suretiyle giderilmesine karar verilmesi hâlinde satışın nasıl yapılacağının ve harcın paydaşlardan ne oranda alınacağının hüküm sonucunda gösterilmesi gerekir.
Satışına karar verilen taşınmaz;
a) Paylı mülkiyet hükümlerine konu ise satış bedelinin paydaşların tapudaki payları oranında,
b) Elbirliği mülkiyeti hükümlerine tâbi olması hâlinde satış bedelinin mirasçılık belgesindeki paylar oranında,
c) Hem paylı, hem de elbirliği mülkiyeti hâlinin bir arada bulunması hâlinde ise satış bedelinin tapudaki ve mirasçılık belgesindeki paylar nazara alınarak harcın tahsiline karar verilmesi gerekir.
Mahkemece, hüküm fıkrasında satışın ne şekilde yapılacağının gösterilmesi gerekir. Ancak hüküm fıkrasında böyle bir açıklık yok ise satışın genel açık artırma suretiyle yapılacağı anlaşılır.
4. Somut olayda Mahkemece; dava konusu satışına karar verilen taşınmazların satışının nasıl yapılacağının hüküm sonucunda gösterilmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiş ise de, belirtilen husus kararın bozulmasını ve yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun geçici 3/2 hükmü atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 438/7 maddesi gereğince hüküm sonucunun aşağıdaki şekilde düzeltilerek onanmasına karar vermek gerekmiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Yukarıda V. B. (2.) numaralı bentte açıklanan nedenlerle davalı ...’ın sair temyiz itirazlarının reddine, V.B. (3.) ve (4.) bentleri uyarınca davalı ...’ın temyiz itirazlarının kabulü ile hüküm sonucunun 1. bendinin 4. satırında yer alan "birlikte" kelimesinden sonra gelmek üzere "genel" kelimesinin yazılmasına, hükmün DEĞİŞTİRİLMİŞ ve DÜZELTİLMİŞ bu şekliyle ONANMASINA,
Taşınmaz malın satış bedelinden payına düşecek paranın %011,38 oranında hesaplanacak onama harcından peşin alınan 116,60 TL’nin mahsubu ile bakiyesinin temyiz eden davalı ...'a yükletilmesine,
1086 sayılı Kanun'un 440/3-2 bendi gereğince karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere,
Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,
15.01.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.