"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ : Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2025/1010 E., 2025/968 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ : Boyabat 1. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2023/67 E., 2025/19 K.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının paydaş olduğu 1 29... parsel sayılı taşınmaz ile 1 15... parsel sayılı taşınmazlarda davalının pay satın aldığını, davacının ön alım hakkını kullanmak istediğini belirterek davanın kabulü ile dava konusu taşınmazlardaki davalı payların iptali ile davacı adına tescilini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde; dava konusu pay devrinin gerçek bir satış işlemi olmadığını beyanla, davanın reddini savunmuştur.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davacının ön alım hakkını kullanamayacağı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; dava değerinin 18.000,00 TL olduğu, karar tarihi itibariyle istinaf kesinlik sınırının (40.000,00 TL’nin) altında kaldığından istinaf başvurusunun usulden reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili temyiz dilekçesinde; dava taşınmazın aynına ilişkin olduğundan parasal sınırların dikkate alınamayacağını, taşınmazın gerçek değeri tespit edildiğinde istinaf sınırını aşacağını, dosyada keşif yapılmadığını, Anayasa Mahkemesinin iptal kararı gözetildiğinde dava tarihindeki değerin esas alınması gerektiğini belirterek ayrıca davanın esasına ilişkin gerekçelerle hükmü temyiz etmiştir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Uyuşmazlık; ön alım hakkına dayalı tapu iptali ve tescil istemine ilişkindir.
25.12.2025 tarihinde yürürlüğe giren 7571 sayılı Türk Ceza Kanunu İle Bazı Kanunlarda Ve 631 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un (7571 sayılı Kanun) 36. maddesi ile değişik 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun (TMK'nın) "Kullanılması" kenar başlıklı 734. maddesinin ikinci fıkrası söyledir:
"Dava konusu payın rayiç bedeli hâkim tarafından gecikmeksizin belirlenir. ön alım hakkı sahibi, belirlenen rayiç bedel ile alıcıya düşen tapu giderlerini nemalandırmak üzere hâkim tarafından belirlenen yere verilen kesin süre içinde nakden yatırmakla yükümlüdür. Bu yükümlülük, verilen kesin süre içinde yerine getirilmezse ön alım hakkı sahibi adına payın tesciline karar verilemez. Yatırılan bedel, hükmün kesinleşmesi üzerine nemalarıyla birlikte ilgilisine ödenir."
7571 sayılı Kanun ile TMK'ya eklenen geçici 1. maddesinin ikinci fıkrası ise şöyledir:
"Bu maddeyi ihdas eden Kanunla 4721 sayılı Kanunun 734. maddesinde yapılan değişiklikler, bu değişikliklerin yürürlüğe girdiği tarihten önce açılmış olan davalar hakkında da uygulanır."
7571 sayılı Kanun ile TMK'nın 734. maddesinin ikinci fıkrasında yapılan değişiklikle ön alım bedelinin, ön alım hakkına konu payın hâkim tarafından belirlenecek rayiç bedeli ile alıcıya düşen tapu giderlerinden ibaret olduğu hüküm altına alınmış ve ön alım hakkı sahibine bu bedelin nemalandırılmak üzere hâkim tarafından belirlenen yere verilen kesin süre içinde nakden yatırılması yükümlülüğü getirilmiştir. Bununla birlikte; 7571 sayılı Kanun ile TMK'ya eklenen geçici 1. maddenin ikinci fıkrasında, TMK'nın 734. maddesinin ikinci fıkrasında yapılan bu değişikliğin, değişikliğin yürürlüğe girdiği tarihten önce açılmış davalarda da uygulanacağı öngörülmüştür.
Somut olayda; Mahkemece, davaya konu pay satışının gerçek bir satış olmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş, hükmün istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince dava değerinin istinaf sınırının altında olduğu gerekçesiyle esasa ilişkin inceleme yapılmaksızın istinaf başvurusunun usulden reddine karar verilmiştir. Davacı taraf, bu karara karşı taşınmazda keşif yapılmadığı, gerçek değerinin belirlenmediği itirazı ile temyiz yoluna başvurmuştur.
O hâlde yukarıda değinilen 25.12.2025 tarihinde yürürlüğe giren 7571 sayılı Kanun ile TMK’nın 734. maddesinin ikinci fıkrasında yapılan değişiklik ile TMK’ya eklenen geçici 1. madde hükmü uyarınca ön alım hakkına konu payın rayiç değeri gözetileceğinden istinaf başvurusunun esasen incelenmesi gerekmektedir. Bu nedenle hükmün bozulması gerekmiştir.
VI. KARAR
Yukarıda açıklanan nedenlerle;
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,
Dosyanın Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
05.02.2026 tarihinde kesin olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.