"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ : Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2024/610 E., 2025/331 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ : Sarıkamış 1. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2023/115 E., 2023/494 K.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; tarafların paydaşı olduğu taşınmazın murislerinden kendilerine intikal ettiğini, fiili kullanımının davacıya bırakıldığını ve davalıların da rızasıyla davacı müvekkilin taşınmaz üzerinde bir kısım yapılar inşa ettiğini, hissedar olan bir kısım davalılara karşı icra takibi başlatıldığını ve taşınmaz haczedilerek kıymet takdiri yapıldığını, yapılan kıymet taktirinde davacıya ait yapı bedellerinin de esas alındığını, taşınmaz üzerinde bulunan yapıların bedellerinin kendisine ait olmayan bir borca mahsup edilme ihtimaline karşın muhdesatın davacıya aidiyetinin tespitini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalılar cevap dilekçesi sunmamıştır.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile açılmış bir ortaklığın giderilmesi davası bulunmadığı gibi dava konusu taşınmazın da kamulaştırma konusu olmadığı, dava açmakta hukuki yararın bulunmadığı gerekçesiyle davanın hukuki yarar yokluğu nedeni ile usulden reddine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; tespit davalarının açılması ve yargılama yapılması için hukuki yarar dava şartı olup hukuki yararın varlığına yönelik bir zarar veya risk tehlikesinin bulunmasının güncel hukuki yarar varlığı açısından önem arz ettiğini, bir kısım davalının borcu nedeniyle başlatılan icra takibi ve devamında yapılacak haciz ve satış işlemlerinin müvekkilinin mülkiyet hakkı üzerinde bir zarar tehlikesi doğurduğunu, taşınmaz üzerindeki yapılarda hiç bir davalının maddi ve manevi katkısı olmadığını, üzerindeki ev, ahır, samanlık ve garaj gibi yapıların yalnızca davacı tarafından inşa edildiğini, yapı bedelleri davalıların borcuna mahsup edildiğinde davalılar lehine bir kazanım doğduğunu ve müvekkilinin mülkiyet hakkına yönelik bir zarar tehlikesi bulunduğunu, dolayısıyla dava açmakta hukuki yararının bulunduğunu ileri sürerek kararın bozulmasını istemiştir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Uyuşmazlık, muhdesatın tespiti istemine ilişkindir.
1. Somut olayda, dava konusu taşınmazda davacı ve davalıların paylı hâlde malik olduğu, Erzurum 3. İcra Dairesinin 2022/4325 Esas sayılı dosyanın incelenmesinde, alacaklının .. ..bank, borçluların davalı ..., .. ve .. olduğu, dava konusu taşınmaz üzerindeki paylarına haciz konularak satış talep edildiği ve kıymet takdiri yapıldığı anlaşılmaktadır.
2. Kural olarak maddi vakalar tek başına tespit davasına konu edilemez ancak bir hakkın veya bir hukuki ilişkinin varlığı ya da yokluğunun belirlenmesi amacıyla tespit davası açılabilir. Tespit davası açanın bu davayı açmakta hukuken korunmaya değer güncel bir yararı bulunmalıdır.
3. Yukarıdaki bilgiler ışığında somut olay değerlendirildiğinde, davalı paydaşın borcu nedeniyle alacaklı tarafından takip başlatıldığı ve dava konusu taşınmazın satışına karar verildiği, yapılan kıymet takdirinde taşınmazın üzerindeki muhdesat ile birlikte değer tespit edildiği, payın satılması hâlinde taşınmazı satın alacak üçüncü kişinin de dava konusu muhdesat üzerinde hisse sahibi olacağı göz önünde bulundurulduğunda davacının dava açmakta hukuki yararı vardır. Davanın bu niteliği gereğince davada takip alacaklısına da husumet yöneltilmelidir.
4. Mahkemece yapılması gereken iş, taraf teşkili sağlanarak taraf delillerini toplamak ve sonuca göre karar vermek olmalıdır.
VI.KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,
Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
12.01.2026 tarihinde kesin olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.