"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ :Ticaret Mahkemesi
SAYISI : 2025/34 E., 2025/603 K.
İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak verilen karar; davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü.
I. DAVA
Davacılar vekili dava dilekçesinde; muris ...'ın Konya ili, .... ilçesi, ... Mahallesi, 17072 ada, 5 parsel sayılı taşınmazı 94.000,00 TL karşılığında dava dışı ...'dan 14.09.2012 tarihinde satın aldığını, taşınmazın tapu devrinin 31.12.2014 tarihinde yapılacağının ve tapu masrafı hariç herhangi bir ödeme yapmalarının gerekmediğinin tarafına bildirildiğini ve bu hususta yönetim kurulu tarafından karar alındığını, bu kararın yönetim kurulu karar defterine 14.09.2012 tarih, 60 evrak no ile kaydedilmişse de, davalı tarafın edimini yerine getirmediğini, taraflarına 20.500,00 TL tutarında aidat borcu çıkarıldığını, bu borcun ödenmesi halinde tapusunun çıkartılacağının davalı tarafından bildirildiğini, borcun ödenmemesi üzerine davalı kooperatif tarafından davacı aleyhine Konya 3. İcra Dairesinin 2018/9498 Esas sayılı dosyası icra takibi başlatıldığını, davalı kooperatifin ödemesi gerekirken bütün emlak vergilerinin davacı tarafından ödendiğini, kooperatifin fiili olarak sona erdiğini ve dava konusu taşınmazın tapu kaydının iptali ile müvekkili adına kayıt ve tesciline karar verilmesini, aksi halde taşınmazın rayiç bedelinin kooperatiften tahsiline karar verilmesini, 3.000,00 TL emlak vergisinin davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde; müvekkilinin bütün sorumluluklarını yerine getirdiğini, davalının sorumluluklarını sürekli yerine getirmekten kaçındığını, davacının yapması gereken ödemelerden imtina ettiğini, aidat borçları ve kooperatife borcu olan üyeler hakkında yasal işlemlerin başlatılması ve üyelik iptali için tasfiye yönetim kuruluna yetki verilmiş olmasına rağmen herhangi bir itirazda bulunmadığını ve herhangi bir dava açmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin 17.03.2022 tarihli kararı ile dava konusu taşınmaza ilişkin kooperatif üyeliğinin 14.09.2012 tarihli daire devir sözleşmesi ile dava dışı ... tarafından müteveffa ...'a devredildiği, ilgili devir sözleşmesi kapsamında tapu masrafı hariç kooperatife başka ödeme yapılmayacağının kararlaştırıldığı, ilgili hususun 16.09.2012 tarihinde karar defterine işlendiği, davacıların, davalıya herhangi bir borcun bulunmadığının tespit edildiği, celp edilen tapu kayıtlarında kat mülkiyetinin kurulduğu, ancak ferdileşme gerçekleşmediğinden mülkiyetin kaydının halen davalı kooperatif adına olduğu, her ne kadar davalı kooperatif bünyesinde ferdileşme işlemleri gerçekleştirilmemiş ise de, davacılar murisinin dava konusu taşınmaza ilişkin üyelik kaydını ilgili taşınmaz belirtilerek devraldığı, yine dava konusu edilen taşınmaz belirtilerek devir işleminin gerçekleştirildiğinin kooperatif kayıtlarına işlendiği, yine tanık beyanlarında müteveffa ... tarafından üyelik kaydının ilgili daire görülerek ve beğenilerek bu daireye ilişkin olarak yapıldığının beyan edildiği, bu halde ferdileşme gerçekleşmemiş ise de dava konusu yerde davacıların tahsis önceliği ve üstün haklarının var olduğu, emlak vergisi ödemesinin ise kooperatif kayıtlarında yer almadığı ve davacı tarafça ödeme yapıldığı ispat edilemediği gerekçesiyle davanın kısmen kabulü ile dava konusu taşınmazın tapu kaydının iptali ile davacılar adına miras payları oranında kayıt ve tesciline, emlak vergisi adı altında ödenen bedellerin iadesine yönelik taleplerin reddine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin 17.03.2022 tarihli kararına karşı süresi içerisinde davalı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin 22.11.2023 tarihli kararı ile istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
1. Bölge Adliye Mahkemesinin 22.11.2023 tarihli kararının süresi içinde davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairemizin 02.12.2024 tarihli, 2024/271 Esas, 2024/4527 Karar sayılı kararı ile, davacılar murisleri ...'ın önceki üye ...'dan devraldığı üyelik nedeniyle davalı kooperatiften tapu iptal ve tescili ile ödenen emlak vergisinin iadesinin talep edildiği, Mahkeme, davacıların murisinin peşin ödemeli üye olduğunu kabul ederek, tapu iptal tescil kararı vermiş ise de dosya içeriği itibariyle davacıların murisinin ya da murisin devraldığı ...'ın peşin ödemeli üye olduğuna dair bir karar ya da yönetim kurulu kararının genel kurulda kabul edildiğine dair bir karara rastlanılmadığı anlaşılmakla, davacıların üyeliği normal üyelik mahiyetinde olduğu, bu durumda kooperatif genel kurulunca her üyeden alınması gereken meblağın davacılar tarafından da ödendikten sonra tapu iptal ve tescile karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle bozulmasına karar verilmiştir.
2. İlk Derece Mahkemesinin ilâm başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu taşınmaza ilişkin üyeliğin 14.09.2012 tarihli daire devir sözleşmesi ile dava dışı ... tarafından müteveffa ...'a devredildiği, ilgili devir sözleşmesi kapsamında tapu masrafı hariç kooperatife başka ödeme yapılmayacağının kararlaştırıldığı, ilgili hususun 16.09.2012 tarihinde karar defterine işlendiği, celp edilen tapu kayıtlarında kat mülkiyetinin kurulduğu, ancak ferdileşme gerçekleşmediğinden mülkiyetin davalı kooperatif adına olduğu, davacılar murisinin, dava konusu taşınmaza ilişkin üyelik kaydını ilgili taşınmazı belirtilerek devraldığı ve dava konusu taşınmaz belirtilerek devir işleminin gerçekleştirildiğinin kooperatif kayıtlarına işlendiği, mahkememizce dinlenen tanık beyanlarına göre temel üyelik kaydı bulunan dava dışı ... tarafından ve müteveffa ... tarafından üyelik kaydının ilgili daire görülerek ve beğenilerek bu daireye ilişkin olarak yapıldığının beyan edildiği için dava konusu yerde davacıların tahsis önceliği ve üstün haklarının var olduğu, davacıların tespit edilen bedeli mahkememiz veznesine depo ettiği, yargılamaya esas alınan bilirkişi raporlarında ve sunulan defter ve kayıtlarda emlak vergisi ödemelerine ilişkin herhangi bir tespit bulunmadığından ve ödemelerin gerçekleştirildiğine dair davacı tarafından yazılı delil sunulmadığından, bu yöndeki taleplerin ispatlanamadığı gerekçesiyle bozma ilâmına uyulmasına ve davanın kısmen kabulü ile; Konya ili, ... ilçesi, ... Mahallesi, 17072 ada, 5 parselde tapuya kayıtlı, B Blok, Zemin Kat, 2 no.lu bağımsız bölümün davalı adına olan mülkiyet kaydının iptali ile davacılar adına miras payları oranında kayıt ve tesciline, emlak vergisi adı altında ödenen bedellerin iadesine yönelik taleplerin reddine karar verilmiştir.
VI. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Davalı vekili temyiz dilekçesinde; kooperatif kayıtlarında ferdileşmenin yapılmadığının sabit olduğunu, kooperatiflerin genel esasları uyarınca kura sistemi ile ferdileşme yapıldığı için belirlenen bağımsız bölümün tapu iptali ve tesciline karar verilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu, mahkemece yalnızca tanık beyanları esas alınarak hüküm kurulduğunu, davacının kooperatif kararlarına karşı iptal başvurusunda bulunmadığını, davacının usulüne uygun olarak alınan karara karşı dava açma ve itiraz etme hakkını kaybettiğini, davacının üzerine düşen sorumlulukları ve tescil tarihinde gerekli ödemeleri yapmamış ve sorumluluklarını yerine getirmediğini, davacının tapu iptal tescil talebinde bulunması için tescil tarihi itibariyle kooperatife borcunun kalmaması gerektiğini, davacının iddiasını kanıtlayamamış, yazılı bir delil sunmadığını beyan etmektedir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık, kooperatif üyeliğinin devri sözleşmesinden kaynaklanan tapu iptali ve tescil ile ödenen emlak vergisi bedelinin iadesi istemine ilişkindir.
1. Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkan bulunmadığı anlaşılmakla; davalı vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.
2. Mahkemece uyulmasına karar verilen bozma ilâmı içeriği dikkate alınarak davacıların murisinin normal üye olduğu kabul edilerek, kooperatif genel kurulunca her üyeden alınması gereken meblağın davacılar tarafından ödemesi halinde tapu iptali ve tesciline karar verilmesi gerektiği kabul edilmiştir. Davacıların normal üyelik sıfatını haiz olmaları sebebiyle sorumlu oldukları 24.354,25 TL bedel her ne kadar Mahkemece depo ettirilmiş ise de TBK'nın 97. maddesi gereğince birlikte ifa kuralı gözetilerek, bu bedelin davalı kooperatife ödenmesine karar verilmesi gerekirken, bu yönde hüküm kurulmamış olması bozmayı gerektirir.
Ne var ki bu yanlışlığın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 370/2. maddesi hükmü uyarınca ilk derece mahkemesi kararının hüküm fıkrasının düzeltilerek onanması gerekmiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1.Yukarıda (1) no.lu bentte açıklanan nedenlerle davalı vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine,
2.Yukarıda (2) no.lu bentte açıklanan nedenlerle davalı vekilinin İlk Derece Mahkemesi Kararına yönelik diğer temyiz itirazının kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının, hüküm fıkrasının (1) numaralı bendinde yer alan “1-Konya ili, .... ilçesi, ... Mahallesi, 17072 ada, 5 parselde tapuya kayıtlı, B Blok, Zemin Kat, 2 no.lu bağımsız bölümün davalı adına olan mülkiyet kaydının iptali ile, Davacılar adına miras payları oranında kayıt ve tesciline” cümlesinden sonra, “.... Sarayı Şubesinde bulunan TR ... . IBAN numaralı banka hesabına depo edilen 24.354,25 TL bedelin tüm nemaları ile birlikte davalı ...'ne ödenmesine” cümlesinin yazılması suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,
Peşin alınan harcın istek halinde davalıya iadesine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,06.04.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.