"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 27. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2024/326 E., 2025/432 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ : Ankara 12. Asliye Ticaret Mahkemesi
SAYISI : 2023/365 E., 2024/70 K.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından duruşmalı olarak temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, 06.01.2026 tarihinde duruşma yapılmasına ve duruşma gününün taraflara davetiye ile bildirilmesine karar verilmiştir.
Belli edilen günde davacı vekili Avukat .... ile davalı vekili Avukat ...'ın gelmiş olmalarıyla duruşmaya başlanarak hazır bulunan avukatların sözlü açıklamaları dinlenildikten sonra işin incelenerek karara bağlanması için uygun görülen saatte Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlenerek dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı iş sahibi vekili dava dilekçesinde özetle; taraflar arasında bir adet taşlama makinesinin imal edilip teslimine dair sözlü sözleşme yapıldığını, makinanın en geç Eylül 2022 tarihinde tesliminin ön görüldüğünü, bu nedenle avans olarak 04.07.2022 tarihinde 351.276,00 TL ve 08.08.2022 tarihinde 735.380,00 TL olmak üzere toplam 1.086.656,00 TL'nin banka yoluyla davalıya havale edildiğini ancak karşı tarafa gönderilen 22.12.20 22... .02.2023 tarihli noter ihtarlarına rağmen makinanın teslim edilmediğini, gönderilen avansın da iade edilmediğini belirterek davalıya ödenen 1.086.656,00 TL'nin tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı yüklenici vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkilinin sözleşme ile birlikte hammadde tedarikine başladığını, ancak %50 mal avansının yatırılmaması nedeniyle üretimin tamamlanamadığını ve müvekkilinin zor duruma düştüğünü, makinenin eylül ayında teslimine ilişkin taraflar arasında anlaşma bulunmadığını, makinenin üretimi için gerekli %50 avans yatırılmış olsa dahi, böyle bir makinenin bu sürede üretilmesinin mümkün olmadığını belirterek, davanın reddine karar verilmesini talep etmiş, ikinci cevap dilekçesinde ise, ayrıca sözleşmenin haksız feshi nedeniyle müvekkilinin kâr kaybı alacağı varsa davacı alacağından mahsubunu talep etmiştir.
III, İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı tarafça düzenlenen proforma faturada malın birim fiyatının KDV hariç olarak 115.000,00 Euro olarak belirlendiği ve mala ilişkin KDV’nin %50’sinin de peşin olarak ödeneceğine dair bir açıklama yer almadığı, ürünün imalatı yapılarak tesliminin 31.08.2022 tarihinden itibaren 90 gün olarak belirlendiği, ancak bu sürede teslim edilmediğinden davacı iş sahibinin 22.12.2022 tarihli ve bilahare 08.02.2023 tarihli ihtarname ile 7 günlük süre verilerek, malın teslimi, aksi halde ise ödenen avansın iadesi talebinde bulunduğu, ihtarnamenin 09.02.2023 tarihinde davalıya tebliğ edildiği halde mal teslimi ya da avans iadesinin yapılmadığı, bu kapsamda, davacının peşin ödeme aşamasında KDV ödeme yükümlülüğü doğmadığından, davacının sözleşmede kararlaştırılan bedeli peşin ödediği ve bedel ödemede temerrüdünün oluşmadığı, davalının mal tesliminde temerrüde düştüğü gerekçesiyle davanın kabulüne, 1.086.656,00 TL'nin 16.02.2023 temerrüt tarihinden itibaren 3095 sayılı Yasanın 2/2. maddesi gereğince değişen oranlarda avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
A. Temyiz Sebepleri
1. Davalı yüklenici vekili temyiz dilekçesinde;
a. KDV dahil iş bedelinin 135.700,00 Euro olduğunu, peşin ödenmesi gereken miktarın 67.850,00 Euro olduğunu, davacının 60.145,43 Euro peşinat ödemesi yaparak temerrüde düştüğünü, davacının öncelikli edimini yerine getirmediğini beyan etmektedir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Uyuşmazlık, eser sözleşmesinden kaynaklanan iş avansının iadesi talebine ilişkindir.
Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup ve özellikle vergiyi doğuran olay olan sözleşme konusu makine davalı tarafça teslim edilmediğinden ve davalının fatura tanzim etmediğinden fatura ödeme yükümlülüğü doğmadığı anlaşılmakla, davalı vekilince temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
V. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı HMK’nın 370/1 hükmü uyarınca ONANMASINA,
Dairemizdeki duruşmada davacı vekille temsil olunduğundan 40.000,00 TL duruşma vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
Aşağıda yazılı harcın temyiz eden davalıdan alınmasına,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
06.01.2026 tarihinde oy birliği ile karar verildi.