"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2024/502 E., 2025/28 K.
Mahkemece bozmaya uyularak verilen karar, asıl davada davalı vekilince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Asıl ve birleşen davada davacı vekili dava dilekçesinde; davacıların murisi ...’nin, 2007 yılında yoğun bakımda yattığı bir dönemde verdiği vekaletname ile kendi adına kayıtlı 7 64... ve 40 no.lu parsellerin 1/3’er hissesini davalıya devrettiğini, taraflar arasında adi yazılı olarak düzenlenen ayrı bir sözleşmede ise davalının boş olan 40 no.lu parselde yapacağı inşaattan ...’ye 3 adet daire vereceğinin, inşaat tamamlanınca ...’nin vefat etmesi halinde 39 no.lu parseldeki 1/3 hisseyi davacı ...’ye iade edeceğinin, davacının inşaata hiç başlamaması halinde ise 39... no.lu parsellerdeki hisseleri tümüyle iade edeceğinin kararlaştırıldığını, davalının inşaata hiç başlamadığını, sözleşmedeki koşulların yerine getirilmediğini ileri sürerek, anılan parsellerin tevhidi sonucu oluşan dava konusu 7 64... no.lu parselin 1/3 hissenin tapu kaydının iptali ile hisseleri nispetinde davacılar adına tescilini talep etmiştir.
II. CEVAP
Asıl ve birleşen davada davalı vekili cevap dilekçesinde; davanın reddine karar verilmesini savunmuştur.
III. MAHKEME KARARI
Mahkemenin 2011/408 Esas, 2014/112 Karar, 05.03.2014 tarihli kararı ile iddia, savunma, benimsenen bilirkişi raporu ve dosya kapsamına göre davalının, davacıların murisi ... ile yaptığı anlaşmada kararlaştırıldığı şekilde inşaatı yapmadığı, bu nedenle kendisine devredilen tapuları iade ile yükümlü olduğu, davacıların ise yine bu sözleşme kapsamında, davalının, davacıların murisine yaptığı ödemenin güncel karşılığını mahkemesi veznesine depo ettikleri gerekçesiyle, davanın kabulü ile 764 ada, 56 parsel sayılı taşınmazda davalı adına olan tapu kaydının 1/3 oranında iptali ile iptal edilen bu hissenin ... mirasçısı olan davacılar ve müdahil adlarına hisseleri oranında tesciline karar verilmiştir.
IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
1. Mahkemenin 2011/408 Esas, 2014/112 Karar, 05.03.2014 tarihli kararının süresi içinde davacı arsa sahibi vekili ile davalı yüklenici vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Yargıtay (Kapatılan) 23. Hukuk Dairesi'nin 16.06.2020 tarihli, 2018/762 Esas, 2020/2109 Karar sayılı kararında; davacıların murisi ... ile davalı yüklenici arasında 2007 yılında yapıldığı anlaşılan sözleşme, adi yazılı olarak düzenlenmiş ise de parselin o tarihteki malikleri tarafından, yükleniciye ve yüklenicinin gösterdiği üçüncü kişilere tapu devirleri yapılmış olmakla, artık arsa sahipleri ile yüklenici arasında geçerli bir arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi ilişkisi tesis edildiğinin kabulü gerektiği, eldeki davada ileri sürülen talep tapu iptal ve tescil talebi olmakla birlikte bu talep aynı zamanda arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesinin geriye etkili olarak feshi istemini de kapsadığından, sözleşmenin düzenlendiği tarihte arsa sahibi olan ... ve . ..'nin, varsa mirasçılarının, TMK'nın 692. maddesi uyarınca, bu davada taraf olmasının zorunlu olduğu, bu durumda, davada yer almayan arsa sahiplerinin muvafakâtını sağlamak üzere davayı açan arsa sahiplerine süre verilerek muvafakâtlerin sağlanması, muvafakat vermeyen arsa sahibinin bulunması halinde bu hissedarlar aleyhine de dava açtırılıp, davalar birleştirilmek suretiyle taraf teşkili sağlandıktan sonra, işin esası hakkında bir karar verilmesi gerektiği, öte yandan, tevhid ile oluşan dava konusu 764 ada, 56 no.lu parselin 1/3 hissesi davalı ... adına kayıtlı olup, bu hisse tümüyle iptal edilerek davacılar adına tescile karar verilmesi gerekirken, hükmün infazında tereddüt oluşturacak şekilde, davalı adına olan tapu kaydının 1/3 oranında iptali ile davacılar adına tesciline karar verilmesinin de hatalı olduğu, bozma nedenine göre, taraf vekillerinin diğer temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine gerek görülmediği belirtilerek hükmün bozulmasına karar verilmiştir.
2. Mahkemenin 2021/254 Esas, 2022/137 Karar, 17.03.2022 tarihli kararı ile davacı vekilince taşınmazın diğer hissedarlarına yönelik açılan 10. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2021/358 Esas, 2021/386 Karar sayılı dosyası iş bu dosya ile birleştiği, bir kısım mirasçıların davaya muvafakat verdikleri, davacı tarafça davalının sözleşmedeki edimini yerine getirmemesi nedeniyle tapu iptali ve tescil talebinde bulunduğu, bu sözleşmenin aynı zamanda sözleşmenin feshi talebini de içerdiği, tüm arsa sahiplerinin davada taraf olarak yer aldığı, yüklenici olan davalının sözleşmedeki yükümlülüklerini yerine getirmediği, bununla birlikte davalının davacıya yaptığı ödemeleri hapis hakkı kapsamında iadesini talep etmiş ise de talebin hapis hakkı kapsamı niteliğinde bulunmadığı, ayrı açılacak bir alacak davasının konusu olduğu, davalının bu yöndeki savunmalarına itibar edilmediği gerekçesiyle, asıl ve birleşen davanın kabulü ile dava konusu Bursa ili, ... ilçesi, ... Mah. 764 ada, 39... parsel itibari ile tevhit olunarak oluşan aynı yer 764 ada, 56 parsel sayılı taşınmazda davalı ... adına olan 1/3 payın iptali ile iptal edilen 1/3 hissenin tamamının davacılar ve müdahil olan ... mirasçıları adına Bursa 2. Sulh Hukuk Mahkemesi'nin 2009/2396 E., 2009/2215 K. sayılı veraset ilamlarındaki hisseleri oranında tapuya kayıt ve tesciline, depo edilen 76.085,00 TL'nin bu aşamada davalı adına dosya üzerinden ... Şubesi'nde açılacak 1'er aylık vadeli hesaba aktarılarak karar kesinleştiğinde depo edilen paranın neması ile birlikte davalıya ödenmesine karar verilmiştir.
Mahkemenin 2021/254 Esas, 2022/137 Karar, 17.03.2022 tarihli kararının süresi içerisinde davalı yüklenici vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairemizin 2022/4055 Esas, 2024/823 Karar, 03.04.2024 tarihli kararı ile davalı yüklenici vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddi ile sözleşmede iadesi gereken 137.000,00 TL’nin güncellenmiş değerinin tamamının depo edilmesi, bunun üzerine tescil kararı verilmesi gerekirken güncellenen değerin 1/3’ünün depo edilmesi suretiyle tapu iptal ve tescile karar verilmesi yerinde olmadığı belirtilerek, kararın bozulmasına karar verilmiştir.
3. Mahkemenin ilam başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararı ile asıl ve birleşen davanın kabulü ile dava konusu Bursa ili, ... ilçesi, ... Mah., 764 ada, 39... parsel itibari ile tevhit olunarak oluşan aynı yer 764 ada, 56 parsel sayılı taşınmazda davalı ... adına tapuda kayıtlı olan 1/3 payın iptali ile iptal edilen 1/3 hissenin tamamının davacılar ve müdahil olan ... mirasçıları adına Bursa 2. Sulh Hukuk Mahkemesi'nin 2009/2396 E., 2009/2215 K. sayılı veraset ilamlarındaki hisseleri oranında tapuya kayıt ve tesciline, bozma ilamı öncesi dosya üzerinden depo edilen 76.085,00 TL ve bozma ilamı sonrası depo edilen 152.170,00 TL'nin karar kesinleştiğinde tüm nemalarıyla birlikte davalıya ödenmesine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
1.Asıl ve birleşen davada davalı vekili temyiz dilekçesinde;
a. Belirtilen tutarın tamamının, denkleştirici adalet ilkeleri doğrultusunda karar tarihine en yakın güncel değeri hesaplanıp, davalıya iade edilmedikçe, davacılar adına tescile karar verilemeyeceğini,
b. Taşınmazın tedavüllü tapu kayıtları celp edilerek, takyidatların hangi tarihte terkin edildiği, işbu borçların yüklenici tarafından ödenip ödenmediği hususunda araştırma yapılarak, gerektiğinde davacıların isticvap edilerek, diğer 2/3 payın malikleri tarafından taşınmazın ruhsat alınmasına engel teşkil edebilecek olguların varlığı konusunda delillerin toplanması, edimin ifasında hangi tarafın temerrüdü olup olmadığı hususlarının tespiti ile oluşacak duruma göre karar verilmesi gerektiğini beyan etmektedir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık, tapu iptal ve tescil istemine ilişkindir.
Mahkemece 17.03.2022 tarihli kararı ile sözleşmede yapıldığı belirtilen 137.000,00 TL ödemenin 08.08.2011 tarihi itibariyle güncellenmiş değerinin 1/3’ü 76.085,00 TL’nin depo edildiği belirtilmiş ve davalı adına kayıtlı olan 1/3 hissenin iptali ile davacılar adına veraset ilamındaki payları oranında tesciline karar verilmiştir. Dairemizin 03.04.2024 tarih ve 2022/4055 Esas, 2022/823 Karar sayılı ilamı ile sözleşme hükümleri çerçevesinde güncellenmiş değerin tamamının depo ettirilmesi gerektiği belirtilerek İlk Derece Mahkemesi hükmünün bozulmasına karar verilmiştir.
Dairemiz 03.04.2024 tarihli bozma ilamında, sözleşmede davalı tarafından ödendiği belirtilen 137.000,00 TL’nin güncel değerini ödemesi uygun görülmüş ve tamamının depo ettirilmesi gerektiği gerekçesiyle bozma yapılmış ve mahkemece de bozmaya uyularak bedelin tamamı depo ettirilerek sonucuna göre karar verilmiş ise de yargılamanın çok uzun sürdüğü, Dairemizin son zamanlarda yeknesaklık kazanan içtihatlarına göre karar tarihine en yakın tarihteki güncel değerin esas alındığı, aradan geçen süre dikkate alındığında depo edilen bedelin güncelliğini yitirdiği ortada olup, işbu bozmadan sonra nihai karar tarihine en yakın güncel değerin hesaplanarak faizsiz olarak karar verilmesi gerekirken 137.000,00 TL’nin 08.08.2011 tarihindeki güncellenmiş değerinin depo edilmesi doğru olmamış kararın bu nedenle bozulması gerekmiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Asıl ve birleşen davada davalı vekilinin temyiz itirazlarının kabulüyle kararın BOZULMASINA,
Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde ilgiliye iadesine,
Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,
Kararın tebliğinden itibaren 15 gün içerisinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere,01.04.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.