"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2022/198 Esas, 2022/238 Karar
KARAR : Kabul
Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve dava konusu taşınmazın davacı idare adına tesciline ilişkin davada verilen kararın temyiz incelemesi sonucunda Dairece bozulmasına karar verilmiştir.
Mahkemece bozma ilamına direnilmesine karar verilmiştir.
Mahkeme kararı davacı idare ve davalılar ... vd. vekillerince temyiz edilmekle; dosya Yargıtay Hukuk Genel Kuruluna gönderilmiş, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu yaptığı değerlendirmede direnme kararı hukuka uygun olmadığından özel daire bozma kararında gösterilen nedenlerle bozulmasına, bozmaya uyulan kısımlar yönünden kurulan hükme yönelik temyiz incelemesinin yapılması için dosyanın Daireye gönderilmesine karar verilmiş, Dairemizce yapılan incelemede, hükmün bozmaya uyulan bölümlerinin onanmasına, kamulaştırma bedelinin belirlenmesine yönelik Yargıtay Hukuk Genel Kurulu bozma kararı doğrultusunda inceleme ve işlem yapmak üzere dosyanın mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.
Mahkemece uyulan bozma kararı uyarınca davanın kabulüne karar verilmiştir.
Karar davacı idare, davalılar ... vd., ... vd., ... vd. vekillerince temyiz edilmiştir.
Davalılar ... vd. vekilinin temyiz istemi temyiz harcı ve gider avansının yatırılmadığından bahisle Mahkemece 26.05.2023 tarihli ek kararla reddedilmiş, bunun üzerine katılma yoluyla temyiz talebinde bulunulmuştur.
1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun (1086 sayılı Kanun) 432 nci maddesine göre verilecek nihai kararlara karşı tebliğden itibaren 15 gün içinde temyiz yoluna, 1086 sayılı Kanun'un 433 üncü maddesinin ikinci fıkrası uyarınca da 10 gün içinde katılma yoluyla temyiz yoluna başvurulabilir. Davacı idarenin temyiz dilekçesi 03.05.2023 tarihinde davalılar ... vd. vekiline tebliğ edilmiş, katılma yoluyla temyiz dilekçesi 12.06.2023 tarihinde UYAP üzerinden havale edilmiş, 03.07.2023 tarihinde harçlandırılmıştır.
Davalılar ... vd. vekilinin katılma yoluyla temyiz dilekçesi süresinde olmadığından, dilekçenin süreden reddine karar verilmesi gerekir.
Davacı idare, davalılar ... vd., ... vd. vekillerinin temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Diyarbakır ili, ... ilçesi, ... köyü 102 (ifrazen 171) parsel sayılı taşınmazın tamamının Pamukçay Barajı göl alanına isabet ettiğinden kamulaştırma bedelinin tespit edilmesini ve taşınmazın her türlü kayıttan ari olarak idare adına tescilini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalılar ... vd. cevap dilekçesinde özetle; taşınmazın bulunduğu bölgede taşınmaz fiyatlarının yüksek olduğunu, idarece belirlenen bedelin düşük olduğunu, bu değeri kabul etmediklerini, bu nedenlerle göstermiş oldukları değerin düşük olması nedeniyle mahallinde yeniden keşfin yapılmasını ve çevre komşularının arazilerinin değerinin göz önünde bulundurularak taşınmazın bedelinin belirlenmesini talep etmişlerdir.
III. MAHKEME KARARI
Mahkemenin 06.06.2013 tarihli ve 2012/243 Esas, 2013/456 Karar sayılı kararı ile davanın kabulüne, kamulaştırılan bölümnün tapu kaydının iptali ile baraj gölü olarak tesciline, tespit edilen bedelin davalı tarafa derhal ödenmesine karar verilmiştir.
IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
1.Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare ve davalılar ... vd. vekilleri temyiz başvurusunda bulunmuştur.
2.Dairemizce yapılan inceleme sonucunda; değerlendirmede esas alınan buğday, silajlık mısır ve pamuğun dosya içerisindeki Diyarbakır İl Tarım ve Orman Müdürlüğünün 25.04.2014 tarihli yazısı ekindeki ... ilçesine ilişkin 2012 yılındaki hasat dönemi ortalama toptan satış fiyatlarının esas alınmak suretiyle taşınmaz bedelinin yeniden tespiti için bilirkişi kurulundan ek rapor alınıp, sonucuna göre karar verilmesi gerektiğinin düşünülmemesi, kamulaştırılan taşınmaz, baraj gölü içinde kaldığından, 3402 sayılı Kadastro Kanunu'nun 16/C maddesi uyarınca tapudan terkini yerine, tesciline karar verilmesi, 2942 sayılı Kanun'un 10 uncu maddesine 6459 sayılı Kanun'un 6 ncı maddesi ile eklenen hüküm uyarınca dava 4 aylık süre içinde sonuçlandırılmadığından Anayasa Mahkemesinin 19.12.2013 tarihli ve 2013/817 başvuru numaralı 1. Bölüm kararı da göz önüne alınarak kamulaştırma bedeline 02.10.2012 tarihinden, karar tarihine kadar geçen süre için yasal faiz yürütülmesi gerektiği düşünülmeden yazılı şekilde faize hükmedilmesi, tapu kaydındaki takyidatların hükmedilen bedele yansıtılmaması doğru görülmediğinden mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.
B.Mahkemece Verilen Direnme Kararı
1.Mahkemenin 09.06.2015 tarihli ve 2014/2089 Esas, 2015/455 Karar sayılı kararı ile İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğünün bildirmiş olduğu verim miktarı göz önüne alınarak bölgede arazinin özel nitelikleri, eş deyişle sulu veya kuru oluşu, toprağın yapısı, ekilebilecek ürünler, yüzölçümü, taşınmaz toprağının kompozisyonu, meyil oranı, tarımsal amaçlı alt yapı olanakları gibi nitelikleri dikkate alınarak taşınmazın kendi özel durumuna göre verim miktarı belirlenerek gelir metodunun uygulanması gerektiği kanaatine varıldığından ve İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğünün verim miktarının ortalamasını bildirirken bilimsel bir açıklamasının olması ve değişik dosyalara değişik ortalama bildirmesi nedeni ile bilirkişi kurulunun belirtmiş olduğu gerekçeler ve verim miktarı yerinde görülerek bozma kararına direnilmesine karar verilmiştir.
2.Mahkemenin yukarıda belirtilen direnme kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
3.Dairemizce direnme kararının değerlendirilmesi için dosya Yargıtay Hukuk Genel Kuruluna gönderilmiş, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 17.06.2021 tarihli ve 2017/5-2016 Esas ve 2021/793 Karar sayılı kararı ile direnme kararı hukuka uygun olmadığından özel daire bozma kararında gösterilen nedenlerle bozulmasına, bozmaya uyulan kısımlar yönünden kurulan hükme yönelik temyiz incelemesinin yapılması için dosyanın Daireye gönderilmesine karar verilmiştir.
4.Dairemizce yapılan incelemede, hükmün bozmaya uyulan bölümlerinin onanmasına, kamulaştırma bedelinin belirlenmesine yönelik Yargıtay Hukuk Genel Kurulu bozma kararı doğrultusunda inceleme ve işlem yapmak üzere dosyanın mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.
C.Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Son Karar
Mahkemenin yukarıda tarihi ve sayısı belirtilen kararı ile bozma ilamı gereğince ek rapor aldırılmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.
V.TEMYİZ
A.Temyiz Yoluna Başvuranlar
Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare, davalılar ... vd., ... vd. vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.
B.Temyiz Nedenleri
1.Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle bilirkişi raporunda münavebeye esas alınan ürünlerin verim ve fiyatlarının yüksek, masrafının düşük alındığğını, objektif değer artış oranı ve kapitalizasyon faizinin hatalı belirlendiğini, masrafların kalem kalem gösterilmediğini ileri sürerek kararın bozulmasını istemiştir.
2.Davalılar ... vd. ile ... vd. vekilleri temyiz dilekçelerinde özetle ... ve ... öldüğü hâlde, mirasçılarının davaya dahil edilmediğini, rapora itirazlarının gözetilmediğini, dosyaya resmi kurumlardan gelen verilerin çok farklı olduğunu, birbirinden farklı olan arazilere aynı sonuç metrekare birim bedeli belirlenmesine sebebiyet verildiğini, yakın konumdaki taşınmazlara daha yüksek değer biçildiğini belirterek kararın bozulmasını istemiştir.
C.Gerekçe
1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, kamulaştırma bedelinin tespiti istemine ilişkindir.
2. Değerlendirme
1.Mahkemelerin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun geçici 3 üncü maddesinin atfıyla 1086 sayılı Kanun’un 26.09.2004 tarihli ve 5236 sayılı Kanun'la yapılan değişiklikten önceki 428 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2. Temyizen incelenen Mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkan bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
A. Davalılar ... vd. Vekilinin Temyizi Yönünden;
Davalılar ... vd. vekilinin temyiz dilekçesinin süre yönünden REDDİNE,
B. Davacı İdare, Davalılar ... vd., ... vd. Vekillerinin Temyizleri Yönünden;
Davacı idare vekili ile davalılar ... vd., ... vd. vekillerinin temyiz itirazının reddi ile usul ve kanuna uygun olan mahkeme kararının ONANMASINA,
Davacı idare harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına, davalılar ... vd.'den peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine, davalı ... vd.'den peşin alınan temyiz harcının istenildiğinde iadesine,
05.02.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.