"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ : Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2025/1006 Esas, 2025/1296 Karar
KARAR : Yeniden esas hakkında verilen karar
İLK DERECE MAHKEMESİ : Gaziantep 15. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2024/66 Esas, 2025/41 Karar
Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma konusu irtifak hakkı karşılığının tespiti ve bu hakkın davacı idare adına tescili istemine ilişkin asıl dava ile Kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili istemine ilişkin birleştirilen davada yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince asıl davanın kabulüne birleştirilen davanın konusuz kaldığından karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.
Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak, davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yeniden yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince asıl davanın kabulüne karar verilmiştir.
Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurularının kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle asıl davanın kabulüne birleştirilen davanın konusuz kaldığından karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
1.Davacı idare vekili asıl dava dilekçesinde özetle; Gaziantep ili, ..., .... Mahallesi 1 03... parsel sayılı taşınmazda kamulaştırma konusu irtifak hakkı karşılığının tespiti ve bu hakkın davacı idare adına tescilini talep etmiştir.
2. Asıl davada davalı birleştirilen davada davacı vekili birleştirilen dava dilekçesinde özetle; dava konusu Gaziantep ili, ..., Mahallesi 1 03... parsel sayılı taşınmazdan enerji nakil hattı geçirilmek suretiyle taşınmaza kamulaştırılması el atıldığı ileri sürerek bedelin tespit edilerek davalı idareden tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı cevap dilekçesi ibraz etmemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne, kamulaştırma konusu irtifak hakkı karşılığının tespiti ile bu hakkın davacı idare adına tesciline, tespit edilen bedelden acele el koyma bedelinin mahsubu ile oluşan fark bedele dava tarihinden karar tarihine kadar yasal faiz işletilmesine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. İstinaf Sebepleri
1.Asıl davada davacı birleştirilen davada davalı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; kamulaştırma bedelinin yüksek belirlendiğini, fark 59.126,92 TL'ye davanın açıldığı tarihten 4 aylık süresinin sonu olan 05.08.2019 tarihinden karar tarihine kadar yasal faiz işletilmesinin hatalı olduğunu, acele kamulaştırma dosyasında yatırılan bedelin zaten derhal çekilebilecek durumda olduğundan ve Gaziantep 4.Asliye Hukuk Mahkemesinin 2019/181 Esas sayılı dosyasında tespit edilen fark 49.161,71 TL bedelin de 3'er aylık vadeli hesapta nemalandırılması nedeniyle faize tekrar faiz işletilmesinin hatalı olduğunu, objektif değer artışı oranının yüksek uygulandığını, dava konusu taşınmazda değer düşüklüğü oranının % 35'den daha düşük belirlenmesi gerektiğini, davacı kurum lehine vekâlet ücretine hükmedilmemesinin hatalı olduğunu ileri sürerek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.
2. Asıl davada davalı birleştirilen davada davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; kamulaştırma bedelinin düşük belirlendiğini, Gaziantep 4.Asliye Hukuk Mahkemesinin 2021/516 Esas sayılı dosyasında, dava konusu parsel için ek bilirkişi raporunda 24.11.2023 tarihi itibari ile arazinin metrekare fiyatının 60,2 TL’den 390,02 TL olarak güncellendiğini, bilirkişiler tarafından ek raporda belirtilen 390 TL/m² üzerinden değerlendirme yapılmadığından mağduriyetlerinin söz konusu olduğunu, dosyaya sunulan itirazları değerlendirmeye alınmadan hatalı karar verildiğini ileri sürerek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.
C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu taşınmazın sulu tarım arazisi niteliğinde olduğu, kapama karışık meyve bahçesi (%30 antep fıstığı - %30 ... - %40 zeytin) niteliği taşıdığı, İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğünün 2019 yılı verilerinin dosya içerisinde bulunduğu, bilirkişi kurulunca 2019 yılı verilerine göre ve sulu tarım arazisi niteliğindeki taşınmaza net gelirine göre değer biçilmesinin ve bilirkişi kurul raporunda belirtilen taşınmaz özellikleri dikkate alınarak %120 oranında objektif değer artışı uygulanmasının yerinde olduğu, taşınmazın geometrik durumu, yüzölçümü ve enerji nakil hattının güzergahı dikkate alındığında raporda takdir edilen değer düşüklüğü oranına dair tespitlerinde dosya kapsamına uygun bulunduğu, bu haliyle dava konusu taşınmaz bakımından netice itibarıyla metrekare birim değeri olarak 2019 dava yılı için 60,20 TL'nin tespit edilip ve kamulaştırma bedelinin hesaplanması ve dava konusu taşınmazda taşınmazda irtifak hakkı tesis ve tesciline karar verilmesinde bir isabetsizlik bulunmadığı; ancak Birleştirilen Gaziantep 4. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2018/330 Esas sayılı dava dosyası açısından hüküm kurulması gerekli olduğu halde İlk Derece Mahkemesince birleştirilen dava yönünden karar verilmemesi ve tespit edilen bedelden acele el koyma bedelinin mahsubu ile fark bedele dava tarihinin açılışının 4 ay sonrası olan 05.08.2019 tarihinden itibaren son karar tarihi olan 28.01.2025 tarihine kadar faiz işletilmesi gerektiğinden istinaf başvurularının kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
1.Asıl davada davacı birleştirilen davada davalı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesini tekrar etmiş, bedelin tamamına son karar tarihe karar faiz işletilmesinin hatalı olduğunu ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.
2. Asıl davada davalı birleştirilen davada davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinin tekrar ederek karar bozulmasını talep etmiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme
Uyuşmazlık, ... olarak davacı idare ile davalı tapu maliki arasındaki kamulaştırma konusu irtifak hakkı karşılığının tespiti istemine ilişkindir.
2. Değerlendirme
1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2. Arazi niteliğindeki dava konusu taşınmaza 2942 sayılı Kanun’un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca net geliri esas alınarak değer biçilmesine ve aynı Kanun'un 11 inci maddesinin son fıkrası uyarınca taşınmaz malın niteliği, tamamının yüzölçümü, geometrik durumu ve enerji nakil hattı güzergâhı dikkate alınarak değer düşüklüğü oranı belirtilmek suretiyle irtifak hakkı karşılığının tespit edilmesi yerindedir.
3. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin ... numaralı başvuru sonucu verilen 23.10.2018 tarihli kararı ve Anayasa Mahkemesinin 2016/9364 başvuru numaralı, 01.06.2019 tarihli ve 30791 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan kararı da göz önüne alınarak, davanın niteliği gereği davacı idare lehine vekâlet ücretine hükmedilmemesinde hukuka aykırı bir yön görülmemiştir.
4. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalı vekilinin tüm, davacı idare vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.
5. İlk Derece Mahkemesince tespit edilen kamulaştırma bedelinden acele kamulaştırma dosyasındaki bedelin mahsubuyla kalan 59.126,92 TL fark bedelinin ilk kararla davalıya ödenmesine karar verilen kısmına ilk karar tarihe kadar yasal faiz işletilmesi gerekirken tüm bedel için son karar tarihine kadar yasal faize hükmedilmesi doğru değildir.
Ne var ki bu hataların giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin ikinci fıkrası hükmü uyarınca Bölge Adliye Mahkemesi kararının düzeltilerek onanması gerekir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1.Asıl davada davalı birleştirilen davada davacı vekilinin tüm, asıl davada davacı birleştirilen davada davalı idare vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine,
2. Asıl davada davacı birleştirilen davada davalı idare vekilinin temyiz itirazlarının kısmen kabulü ile Bölge Adliye Mahkemesi kararının hüküm fıkrasının (3) numaralı bendinin hükümden çıkarılarak yerine;
"Tespit edilen Kamulaştırma bedelinden acele Kamulaştırma bedelinin mahsubu ile oluşan 59.126,92 TL fark bedelin ilk karar ile ödenmesine karar verilen 49.161,71 TL'sine dava dört ay içerisinde sonuçlandığından yasal faiz işletilmesine yer olmadığına, bakiye 9.555,21 TL'sine 05.08.2019 tarihinden, İlk Derece Mahkemesinin ikinci karar tarihi olan 28.01.2025 tarihine kadar yasal faiz işletilmesine " cümlesinin eklenmesi suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,
Taraflardan peşin alınan temyiz harçlarının istek halinde iadesine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
12.01.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.