"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ : Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2025/349 Esas, 2025/1293 Karar
KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Kahramanmaraş 3. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2022/888 Esas, 2024/487 Karar
Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma konusu irtifak hakkı ve pilon yeri bedelinin tespiti ile bu hakkın davacı idare adına tescili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.
Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Kahramanmaraş ili, ..., Mahallesi 1 54... , 24... parsel sayılı taşınmazlarda kamulaştırma konusu irtifak hakkı ve pilon yeri bedelinin tespiti ile bu hakkın müvekkili idare adına tescilini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; kıymet takdiri komisyonunca belirlenen beledin düşük olduğunu, dava konusu taşınmazda belirli bir alanın kamulaştırmasının talep edildiğini, bu haliyle dava konusu taşınmazın kamulaştırılan alandan çok daha büyük bir kısmının kullanılamayacak hale geleceğini, öncelikle açılan davanın reddine, mahkemece davanın reddedilmemesi halinde taşınmazın gerçek değerinin hesaplanmasında belirtilen kriterlerin göz önünde bulundurulmasına, yargılama gideri ve ücreti vekâletin davacıdan alınarak müvekkile ödenmesine karar verilmesini talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne ve kamulaştırma konusu irtifak hakkı karşılığının ve pilon yeri bedelinin tespiti ile davalı tarafa ödenmesine, bu hakkın davacı idare adına tesciline karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. İstinaf Sebepleri
1. Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; kamulaştırma bedelinin ve metrekare fiyatının yüksek belirlendiğini, bilirkişi raporunun bilimsel metotlardan uzak şekilde hazırlandığını, emsal alınan taşınmazın uygun olmadığını, dava konusu taşınmazdan daha değerli olduğunu, davacı kurum tarafından belirlenen kıymet takdir raporundan yaklaşık olarak 20 kat fazla fiyat belirlendiğini, emsal alınan taşınmazın özel mülk, dava konusu taşınmazın ise kamu mülkiyetinde olduğundan nitelik olarak farklı olduğunu, irtifakın ve pilon yerinin dava konusu taşınmazdaki konumuna göre % 50 değer düşüklüğü oranının belirlenmesinin hatalı olduğunu ileri sürmüştür.
2. Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; kamulaştırma bedelinin düşük belirlendiğini, bilirkişi raporuna itirazların ve emsal taşınmazlardaki yüksek bedellerin değerlendirilmeksizin karar verildiğini, emsal alınan taşınmazın uygun emsal olmadığını, taraflarınca emsal olarak sunulan Kahramanmaraş 3. Asliye Hukuk Mahkemesi 2022/457 Esas sayılı dosyasında Kahramanmaraş ili, ..., Mahallesi, 1 55... parsel sayılı taşınmazın işbu davadaki taşınmaza 97 metre mesafede olduğunu ve buna göre dava konusu taşınmazın da metrekare fiyatının 2.022,83 TL olarak belirlenmesi gerektiğini, aynı yer 1 55... parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma davasının Kahramanmaraş 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2022/827 Esas sayılı dosyasında görüldüğünü ve metrekare fiyatının 1.151 TL olarak belirlendiğini, davacı kurumca yapılan işlemlerin 2942 sayılı Kanun'da aranan usuli şartlara uygun olmaması nedeniyle öncelikle davanın usulden reddine karar verilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.
C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu taşınmazın arsa niteliğinde olduğu, bilirkişi heyetince emsal karşılaştırması yapılarak taşınmazın değerinin hesaplandığı, arsa vasfındaki taşınmaz için metrekare birim bedelinin 28.12.2022 dava tarihi için 884,76 TL olarak bulunduğu, bilirkişi raporu ile arsa niteliğindeki dava konusu taşınmaza uygun emsal gözetilerek ve bilimsel yolla değer biçilmesinde, ayrıca dava konusu taşınmaz için bulunan sonuç metrekare birim değeri üzerinden dava konusu taşınmazdaki irtifak alanları değerlerinin kanuna uygun bir şekilde hesaplanıp tespit edilmesinde herhangi bir isabetsizlik görülmediğinden taraf vekillerinin istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
1. Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; kamulaştırma bedelinin ve dava konusu taşınmazın metrekare birim fiyatının yüksek belirlendiğini, münavebeye alınan ürünlerin yörenin mutat tarım ürünleri olmadığını, kapitalizasyon faiz oranı ile değer artışı yapıldığını, objektif değer artışının ve değer düşüklüğü oranının yüksek uygulandığını ileri sürmüştür.
2. Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf sebeplerini tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme
Uyuşmazlık, ... olarak davacı idare ile davalı tapu maliki arasındaki kamulaştırma konusu irtifak hakkı ve pilon yeri bedelinin tespiti istemine ilişkindir.
2. Değerlendirme
1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2. Arsa niteliğindeki Kahramanmaraş ili, ..., Mahallesi 1 54... , 24... parsel sayılı taşınmazlara 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca emsalin üstün ve eksik yönleri belirlenip kıyaslaması yapılarak değer biçilmesi, taşınmazların tamamının yüzölçümü, geometrik durumu ve irtifak hakkına konu olan bölüm dikkate alınarak değer düşüklüğü oranı belirtilmek suretiyle irtifak hakkı karşılığının ve pilon yeri bedelinin tespit edilmesi ve tespit edilen bedelin bloke ettirilerek hükmün kesinleşmesi beklenmeden davalı tarafa ödenmesine karar verilmesi yerindedir.
3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukukî ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Taraf vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,
Taraflardan peşin alınan temyiz harçlarının Hazineye irat kaydedilmesine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
12.01.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.