"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ : Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2024/2919 E., 2025/1379 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ : Elazığ 1. Sulh Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2020/77 E., 2024/984 K.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili; yapılan ihale sonrası taraflar arasında "Elazığ Belediyesi sınırları içinde bulunan alanlara reklam ünitesi kurmak suretiyle işletilmesi" hususunda imzalanan 05.02.2016 tarihli ve 10 yıl süreli kira sözleşmesinin (11.11.) maddesinde; davalı kiraya verenin, sözleşmeye konu reklam ünitelerinin 300 metre yakınına reklam ünitesi konulmasına izin vermeyeceği düzenlenmesine rağmen buna aykırı davrandığını, dava dışı şirket tarafından elektrik direklerine, taraflar arasındaki sözleşme kapsamında işletilen reklam ünitelerine 300 metreden daha yakın olacak şekilde ve Belediyeden izin alınmaksızın reklam panoları konulduğunu, bunların kaldırılması hususunda davalıya yapılan başvurudan sonuç alınamadığını, dava dışı şirketin reklam üniteleri nedeniyle davacının uğradığı zararın ticari defter kayıtlarından anlaşılacağını, davalının sözleşmeye ve kanuna aykırı olarak reklam ünitelerini kaldırmaması nedeniyle uğranılan zarardan sorumlu olduğunu ileri sürerek; fazlaya dair hakları saklı kalmak üzere, şimdilik 100.000,00 TL tazminatın davalı Belediyeye kaldırma başvurusu tarihi olan 06.11.2018 tarihinden itibaren işleyecek ticari faiziyle birlikte tahsiline, sözleşmeye aykırı ve izinsiz olan elektrik direklerine konulan reklam üniteleri nedeniyle davalı ile oluşan muarazanın giderilmesi ile elektrik direklerndeki izinsiz reklam ünitelerinin kal'ine karar verilmesini talep etmiş, 29.04.2024 tarihli ıslah dilekçesiyle toplam 1.656.337,78 TL'nin 06.11.2018 tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalıdan tahsilini istemiştir.
II. CEVAP
Davalı vekili; Genel Aydınlatma Yönetmeliği kapsamında dava dışı ... Dağıtım A.Ş. (FEDAŞ) ile imzalanan 27.06.2016 tarihli protokolle, genel aydınlatma tesislerinin FEDAŞ'a devredildiğini, yine FEDAŞ ile 05.05.2018 tarihli protokol imzalanarak genel aydınlatma tesislerinin devredildiğini, bunların ardından dava dışı FEDAŞ ile dava dışı ... Vakı Turizm A.Ş. arasında imzalanan 12.11.2018 tarihli kira sözleşmesi sonrasında aydınlatma direklerinden reklam amacıyla yararlanma hakkını elinde bulunduran ... tarafından bu hakkın dava dışı ... San. Tic. A.Ş.ye (SETA) devredildiğini, davacının dilekçesi üzerine FEDAŞ'a izinsiz reklam asılamayacağının bildirildiğini, bu kez SETA tarafından uygunluk belgesi talep edildiğini, ilgili yerlerden görüş sorulduğunu, sözleşmede belediyenin hüküm ve tasarrufu altındaki alanlar bakımından düzenleme yapıldığını, elektirk direklerinin belediyenin hüküm ve tasarrufu altında olmadığını, dava konusu reklam ünitelerinin Belediye tarafından konulmadığını yahut kiraya verilmediğini, sözleşmenin sadece taraflarını bağladığını, Belediyenin idare olarak yetkisinin standartlar getirmek ve vergi almakla sınırlı olduğunu, ayrıca ticari defterlerde zarar meydana gelmesinin nedeninin uyuşmazlık konusu alanlar olduğunun kabul edilemeyeceğini, ciro düşüşünün zararın ispatı sayılmayacağını savunarak davanın reddini istemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; FEDAŞ tarafından "Aydınlatma direklerinin reklam amaçlı yararlanmasına ilişkin kiralama hizmeti" hususunda yapılan ihalenin HARPUT uhdesinde kalması üzerine FEDAŞ ile HARPUT arasında 12.11.2018 tarihli ve 3 yıl süreli kira sözleşmesi imzalandığı, sözleşmenin SETA'ya devredildiği, bu kira sözleşmesi ve ilgili yönetmelik hükümlerine dayalı olarak davalı Belediyeden reklam panolarına uygunluk belgesi talep edildiği, Belediyenin 11.04.2019 tarihli yazısıyla; başvurunun 5393 Sayılı Belediye Kanunu, 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu, İlan ve Reklam Yönetmeliğine uygunluğu yönünden incelendiği, konu ile ilgili kurum ve kuruluşların görüşlerine başvurularak değerlendirildiği, Elazığ il sınırları içerisinde bulunan ve ... Elektrik A.Ş.nin hüküm ve tasarrufunda olan aydınlatma direklerine reklam amaçlı asılan reklam materyallerinin, Belediye İlan ve Reklam yönetmeliğine uygun olması, Elazığ Valiliği İl Emniyet Müdürlüğü 12.02.20 19... sayılı görüş yazısında belirtilen şartları taşıması, üçüncü kişilere karşı meydana gelebilecek hasarlara karşı sigortalanması, İlan Reklam vergilerinin ödenmesi ve Belediyenin denetim yetkisi altında olmak koşulu ile aydınlatma direklerine reklam afişi asılmasının uygun görüleceğinin SETA'ya bildirildiği, dolayısıyla uygunluk talebinin kabul edilmesiyle davalının davacı ile imzaladığı sözleşmeye aykırı davrandığı gerekçesiyle; davanın kısmen kabulü ile 1.656.337,78 TL maddi tazminatın 100.000 TL'sinin dava, 1.556.337,78 TL' sinin ıslah tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, taraflar arasındaki sözleşmede belirtilen elektrik direklerine konulan reklam ünitelerinin kal'ine karar verilmiş; karar, davalı vekili tarafından istinaf edilmiştir.
IV. İSTİNAF
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; davacı kiracının veya davalının sözleşmeyi feshetmediği, sözleşmenin ayakta olduğu, davacının sözleşmenin feshi istemimde de bulunmadığı, kira ilişkisinin devam ettiği, sözleşme feshedilmeden veya fesih isteminde bulunmadan davacının kiraya verenden tazminat talep etme hakkının bulunmadığı, ayrıca Genel Aydınlatma Yönetmeliği uyarınca, davacının kal' i istediği direklerin davalının tasarrufunda bulunmadığı, kira sözleşmesinin de konusu olmadığı, bu yönde davalıdan talepte bulunamayacağı ve davanın reddi gerektiği gerekçesiyle, İstinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına yeniden davanın reddine karar verilmiş; karar, davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili; davalı kiraya verenin kiralananı sözleşme boyunca kullanıma uygun bulundurma ve zararı giderme yükümlülüğü olduğunu, borcun ifa edilmemesinden kaynaklı zarar oluştuğunu, feshin şart olmadığını, sözleşmenin açık hükmünün ihlal edildiğini, uyuşmazlık konusu elektrik direklerine asılan reklam ünitelerine izin verme yetki ve sorumluluğunun davalıya ait olduğunu, bunların kaldırılmasının da davalı sorumluluğunda olduğunu, Belediye ve FEDAŞ arasındaki protokollerin sözleşme tarihinden sonra imzalandığını, süresinde sunulmayan istinaf başvurusunu kabul etmediklerini ileri sürerek; kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.
B. Gerekçe ve Değerledirme
Uyuşmazlık, kira sözleşmesine aykırı davranıldığından bahisle tazminat istemine ilişkindir.
Taraflar arasında imzalanan 05.02.2016 tarihli ve 10 yıl süreli "... Belediyesi Reklam Üniteleri Kira Sözleşmesi"nin (3.) maddesinde sözleşmeye konu iş, "... Belediyesi sınırları içerisinde muhtelif yerlerinde bulunan mevcut reklam ünitelerinin kaldırılması ve teknik şartnamede özellikleri belirtilen yeni reklam ünitelerinin temini, montajı, bakım ve onarımı karşılığında işletme hakkının 10 (on)yıl müddetle kiraya verilmesi işi" olarak tanımlanmış olup, sözleşmenin (11.11) maddesi "Belediye halihazırda ruhsatsız, ihalesi yapılmamış ve izni alınmamış, Belediyenin hüküm ve tasarrufunda bulunan alanlarda ticari reklam satışı amacıyla kurulmuş olan tüm açıkhava reklam materyallerini kaldıracak olup, süresi dolanların ve dolacakların süresini uzatamaz ve ihaleye konu reklam ünitelerinin 300 metre yakınına hiçbir şekilde reklam ünitelerini koyamaz. Bu ihale süresince kent mobilyaları ve açıkhava reklamcılığı işi ile ilgili ihale yapamaz" düzenlemesini, (11.15) maddesi "Müşteri, tüm reklam ünitelerinin %10 unun belediye tarafından kullanımına izin verir. Belediye kendisine ayrılan kısmın kullanıı konusunda müşteri ile karşılıklı mutabakata varır. Belediye kendisine ayrılan %10 luk kısmı hiçbir şekilde ticari amaçla kullanamaz. (Reklam satışı yapamaz) Müşteri idarenin %10 luk payını reklam ünitelerinin bulunduğu konumlara göre eşit dağıtır." hükmünü içermektedir. Bahsi geçen sözleşme hükümlerinden anlaşılacağı üzere sözleşme, Belediyenin hüküm ve tasarrufu altında bulunan reklam ünitelerine ilişkindir. Davalı tarafından idari işlem niteliğinde olmak üzere; dava dışı FEDAŞ'ın hüküm ve tasarrufu altında bulunan elektrik direklerine reklam materyali konulmasına ilişkin yine dava dışı şirketler arasında imzalanan sözleşmeye konu reklam üniteleri bakımından uygunluk belgesi verilmesi, sözleşmeye aykırı eylem niteliğinde olmayıp elektrik direklerinin salt Belediye sınırları içinde yer alması sözleşmeye aykırılığın kabulü için yeterli değildir. Aynı zamanda kamu tüzel kişisi olan davalının, davacı ile imzaladığı, özel hukuk alanında hüküm ve sonuç doğuran, nisbi kira sözleşmesine dayalı olarak hüküm ve tasarrufu altında bulunmayan yerlere ilişkin idari görevinden kaçınması düşünülemeyecektir.
Hal böyle olunca, Bölge Adliye Mahkemesince; uyuşmazlık konusu reklam materyallerinin davalı Belediyenin hüküm ve tasarrufu altında olmadığı ve Belediyenin bu yerlere ilişkin kendisine yapılan başvuru üzerine idari işlem niteliğinde uygunluk belgesi vermesinin sözleşmeye aykırılık oluşturmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde sözleşmenin feshedilmediği ve ayakta olduğundan bahisle reddine karar verilmiş olması usul ve kanuna aykırı ise de, karar sonucu itibariyle doğru bulunduğundan, Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 370. maddesinin 4. fıkrası uyarınca gerekçesinin değiştirilerek ve düzeltilerek onanması gerekir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının gerekçesinin DEĞİŞTİRİLEREK ve DÜZELTİLEREK ONANMASINA,
Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde temyiz eden davacıya iadesine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,21.01.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.