"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ : Van Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2025/621 E., 2025/690 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ : Şemdinli Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2024/480 E., 2025/99 K.
Taraflar arasındaki davanın yapılan muhakemesi sonunda Bölge Adliye Mahkemesi Hukuk Dairesince verilen, yukarıda tarihi ve numarası gösterilen hüküm davacı vekili tarafından davanın reddi yönünden temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
1.Davacı Irak uyruklu olup, Irak ülkesindeki nüfus kayıtlarında babası olarak gözüken ....ile T.C. Vatandaşı Hakkari/.... Köyü nüfusuna kayıtlı ....'in ve Irak ülkesindeki nüfus kayıtlarında annesi olarak gözüken ....'ın, T.C. Vatandaşı olan Hakkari/... Köyü nüfusuna kayıtlı ...'in aynı kişi olduklarının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.
2.Dava tespit istemini içeren, sonuç itibariyle soybağını ilgilendiren nüfus kaydının düzeltilmesi davası olup nüfus kayıtlarının düzenli ve gerçeğe uygun olarak tutulması kamu düzeni ile ilgilidir. Kayıt düzeltilmesi, aile kütüğüne işlenmiş kaydın bir kısmının düzeltilmesi veya değiştirilmesidir. Nüfus kütüklerindeki doğru olmayan kayıtların düzeltilmesi için mahkemeden karar alınması zorunludur. İşte bu noktada, nüfus kütüğünde yer alan doğru olmayan kayıtlar, ilgilileri veya Cumhuriyet savcısı tarafından açılacak olan kayıt düzeltme davası ile gerçek durumuna uygun hale getirilebilir ki, bu dava uygulamada nüfus kaydının düzeltilmesi davası olarak adlandırılmakta olup zamanaşımı ve hak düşürücü süreye bağlı olmayan nüfus kaydının düzeltilmesine ilişkin davalarda, her türlü kanıta başvurulabilir.
3.Davacının babası olduğu ileri sürülen 1...4 Türkiye Cumhuriyeti kimlik numaralı ...'in ve annesi olduğu ileri sürülen 1...6 Türkiye Cumhuriyeti kimlik numaralı ...'in varsa veraset ilamına göre, mevcut olmaması halinde nüfus kayıtlarına göre mirasçılarının tespit edilerek bu davanın sonucundan hukuklarının etkileneceği gözetilerek davalı sıfatı ile davaya katılımları sağlanmak suretiyle yargılamaya devam edilmesi, taraf teşkili dava şartı olup Mahkemece re'sen gözetilmesi gerekirken bu durum nazara alınmadan davanın esası hakkında karar verilmesi doğru görülmemiş, bozmayı gerektirmiştir.
4.Kabule göre de;
a)Somut uyuşmazlıkta; Davacı ... 'ın, Irak ülkesi Kimlik kartının baba hanesinde gözüken ... ile davacının babası olduğunu ileri sürdüğü 1...4 Türkiye Cumhuriyeti kimlik numaralı ....'in ve Irak ülkesi Kimlik kartının anne hanesinde gözüken ... ile davacının annesi olduğunu ileri sürdüğü 1...6 Türkiye Cumhuriyeti kimlik numaralı ...'in aynı kişi olup olmadıklarının belirlenebilmesi için Irak Devleti'ne ait nüfus kayıtlarının aslının yahut onaylı suretlerinin ilgili makamlardan getirtilerek gerekli görüldüğü takdirde bu yönde bilirkişi raporu alınmaması doğru görülmemiş, bozmayı gerektirmiştir.
b)Dosyaya sunulan davacı ile ....'in kardeş olduklarına dair tespit hükmünü içeren Şemdinli Asliye Hukuk Mahkemesinin 2021/644 E sayılı dosyasının dosya arasına alınmaması doğru görülmemiş, bozmayı gerektirmiştir.
c)Nüfus kaydının düzeltilmesi davalarında, davanın mahiyeti gereği kamu düzeni ile yakından ilgili bulunması sebebiyle, hakimin istemle bağlı kalmayarak kendiliğinden de yapacağı araştırma ile elde edeceği sonuçlara göre hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmaksızın doğru sicil oluşturmak zorunluluğu bulunduğundan, Mahkemece taraflar ve tanık beyanları ile yetinilmeyip, bu iddia ile ilgili olarak DNA testi yaptırılıp alınacak rapor ile toplanacak diğer deliller birlikte değerlendirilerek bir karar verilmesi gerekirken bu husus göz ardı edilerek eksik araştırma ve inceleme sonucu davanın reddine karar verilmesi doğru görülmemiş, bozmayı gerektirmiştir.
KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1.Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
2.İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
Temyiz peşin harcının istek halinde yatırana geri verilmesine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, karardan bir örneğinin ilgili Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
20.01.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi