"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/915 Esas, 2025/1101 Karar
HÜKÜM : Davanın kısmen kabulü
İLK DERECE MAHKEMESİ : Ankara 5. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2021/268 E., 2022/120 K.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili ile davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
KARAR
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin "..." ibareli markaların sahibi olduğunu, bu markaları mesnet göstererek davalı şirketin "..." ibareli marka başvurusuna itiraz ettiklerini, itirazın diğer davalı ...'in 2021-M-6724 sayılı Yeniden İnceleme ve Değerlendirme Kurulu (YİDK) kararıyla nihai olarak reddedildiğini, oysa müvekkilinin sektörde uzun yıllardan kullandığı markalarının tanınmış marka vasfı taşıdığını, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu'nun (SMK) 6/5 hükmü uyarınca tescil engeli bulunduğunu, müvekkilinin bu ibareyi aynı zamanda ticaret unvanı olarak da 60 yılı aşkın bir süredir kullandığını, SMK'nın 6/6 hükmü şartlarının gerçekleştiğini, başvuruya konu markanın müvekkili markası ile ayırt edilemeyecek kadar benzer olduğunu, müvekkili markalarının 05. sınıfı da kapsadığını, başvurunun kötüniyetle yapıldığını, başvurunun müvekkili markalarının serisi gibi algılanacağını ileri sürerek 2021-M-6724 sayılı YİDK kararının iptaline ve başvuruya konu markanın tescili halinde hükümsüzlüğüne karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
1.Davalı şirket, davaya cevap vermemiştir.
2.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; müvekkili Kurum kararının usul ve yasaya uygun olduğunu savunarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu 2020/... sayılı marka kapsamında yer alan "İnsan ve hayvan sağlığı için ilaçlar, tıbbi ve veterinerlik amaçlı kimyasal ürünler, tıbbi ve veterinerlik amaçlı kimyasal radyoaktif maddeler, ilaç ihtiva eden kozmetikler. Tıbbi ve veterinerlik amaçlı kullanıma uygun diyetetik maddeler; insan ve hayvanlar için diyet takviyeleri, gıda (besin) takviyeleri; zayıflama amaçlı tıbbi müstahzarlar; bebek mamaları; tıbbi amaçlı bitkiler ve tıbbi amaçlı bitkisel içecekler. Diş hekimliği için ürünler (aletler/cihazlar hariç): diş dolgu maddeleri, diş kalıbı alma maddeleri, protez ve yapay diş yapıştırma ve tamir maddeleri. Hijyen sağlayıcı ürünler: pedler, tamponlar, tıbbi amaçlı yakılar, pansuman malzemeleri, kağıt ve tekstilden mamul çocuklar, yetişkinler ve evcil hayvanlar için bezler. Zararlı böcek, zararlı bitki, zararlı mantar ve kemirgenleri yok edici maddeler. İnsan ve hayvanlar için olanlar hariç deodorantlar, havayı temizleyici ve kötü kokuları giderici maddeler. Dezenfektanlar, antiseptikler (mikrop öldürücüler), tıbbi amaçlı deterjanlar, ilaçlı sabunlar, dezenfekte edici sabunlar, antibakteriyel el losyonları." mallarının tamamının, davacı yanın önceki tarihli markaları kapsamında 05. sınıfta yer alan mallar ile aynı ya da aynı tür oldukları; bununla birlikte başvuruda yer alan 05.02 alt grubundaki takviye edici, tıbbi içerikli, kimyasal özellikleri bulunan gıda ürünleri ile davacı markaları kapsamında 29... . sınıfta yer alan gıda ürünleri açısından ise doğrudan bir benzerlik bulunmadığı; tüketicinin dava konusu marka ile karşılaştığında bu markanın "..." kök unsurundan türetilmiş bir ibare olduğunu algılamasının kuvvetle muhtemel olduğu, "..." kelimesinin dilimizde de kullanıldığı, öncül olarak Yunan alfabesinin ikinci harfi şeklinde bir anlama geldiği, ülkemizde de sıklıkla kullanıldığı, örneğin tıp alanında da "sıklıkla bademciklere yerleşip hastalık yapan bir mikrop" adı olarak da bilinen bir virüsün adıyken, bilişim alanında bilgisayar teknolojilerinde ikincil yazılım sürümünün adı olarak kullanıldığı, yine örneğin "... ..." olarak bilinen ekmek mayasından elde edilen ve bağışıklık sistemini güçlendiren doğal bir maddenin adı gibi anlamlara da sahip olduğu; dolayısıyla birden fazla anlama geldiği, tüketici tarafından bilinen bir ibare olan "..." ibaresini belirgin olarak içerir dava konusu marka bütününde, tüketicinin "..." ibaresi üzerindeki algısının çok daha kuvvetli olacağı; ancak "..." ibaresinin 05. sınıfta yer alan bir kısım emtialarda, tıpta bilinen ve kullanılan anlamı itibariyle ayırt ediciliği son derece zayıf bir sözcük niteliği taşıdığı, dolayısıyla her ne kadar taraf markaları arasında normal şartlarda güçlü bir benzerlik hali mevcut ise de özellikle "İnsan ve hayvan sağlığı için ilaçlar, tıbbi ve veterinerlik amaçlı kimyasal ürünler, tıbbi ve veterinerlik amaçlı kimyasal radyoaktif maddeler. İlaç ihtiva eden kozmetikler. Tıbbi ve veterinerlik amaçlı kullanıma uygun diyetetik maddeler; zayıflama amaçlı tıbbi müstahzarlar. tıbbi amaçlı bitkiler ve tıbbi amaçlı bitkisel içecekler. Diş hekimliği için ürünler (aletler/cihazlar hariç): diş dolgu maddeleri, diş kalıbı alma maddeleri, protez ve yapay diş yapıştırma ve tamir maddeleri." açısından "..." ibaresinin ayırt edici vasfının son derece zayıf bir tıbbi terime işaret etmesi ve tüketici kitlesinin bilinç düzeyi yüksek doktor, eczacı vs sağlık çalışanları olduğu göz önüne alındığında, taraf markaları arasındaki mevcut farklılıkların markaların birbirlerinden ayırt edilmesini sağlamaya yeteceği, nitekim bahsi geçen tıbbi içerikli ürünler açısından "..." kelime kökü ile türetildiği görülen 400’ü aşkın marka başvurusunun yer aldığı, hatta "..." kökünü haiz çok sayıda etken madde isminin de bu başvurular arasında bulunduğu, bununla birlikte "..." ibaresinin ayırt edici vasfı zayıf olarak nitelendirilmesi mümkün görülmeyen "Bebek mamaları; Hijyen sağlayıcı ürünler: pedler, tamponlar, tıbbi amaçlı yakılar, pansuman malzemeleri, kağıt ve tekstilden mamul çocuklar, yetişkinler ve evcil hayvanlar için bezler. İnsan ve hayvanlar için olanlar hariç deodorantlar, havayı temizleyici ve kötü kokuları giderici maddeler. Zararlı böcek, zararlı bitki, zararlı mantar ve kemirgenleri yok edici maddeler. Dezenfektanlar, antiseptikler (mikrop öldürücüler), tıbbi amaçlı deterjanlar, ilaçlı sabunlar, dezenfekte edici sabunlar, antibakteriyel el losyonları" emtiaları yönünden ise işaretler arasında ilişkilendirme ihtimali dahil karıştırma tehlikesi yaşayabilecekleri; davacı markalarının özellikle "çay, meyve çayı, bitkisel çay" gibi içecek ürünlerinde, ilgili tüketici kitlesi nezdinde belli bir tanınmışlığa eriştiği, davacı yana ait "..." markasının TÜRKPATENT sicil kayıtlarında da T/... sayısı ile tanınmış markalar sicilinde 2016 yılından bu yana kaydının bulunduğu, her ne kadar ... ibaresinin "tıbbi amaçlı bitkiler ve bitkisel içecekler" emtiaları yönünden tıbbi içeriği itibariyle başlangıçta zayıf bir marka olduğu kabul edilebilse de, davacı yan markalarının "çay, bitkisel çaylar vb" ürünlerde kullanım sonucu elde ettiği ayırt edicilik ve ayrıca davacı yanın sahip olduğu bir seri marka ailesinin varlığı nedeniyle, davacı markalarının ilişkili emtialarda da korunması gerektiği, bu doğrultuda başvuru kapsamında yer alan "tıbbi amaçlı bitkiler ve tıbbi amaçlı bitkisel içecekler" emtialarında dava konusu markanın tescilinin, davacı yanın SMK'nın 6/5 hükmü kapsamında elde ettiği tanınırlığı sulandırabileceği, davacı markalarının ayırt ediciliğini zayıflatabilecek sonuçlar doğurabileceği; davacı yanın ticaret unvanın kılavuz unsurunu, uyuşmazlık konusu mallarda doğrudan kullandığını gösterir herhangi bir delil bulunmadığı, mezkur kullanımlarının daha ziyade çay-bitki çayı, meyve çayı ürünlerinde olduğu, davacının SMK'nın 6/6 hükmü uyarınca ticaret unvanına dayalı daha geniş bir koruma elde edemeyeceği; kötü niyete dayalı istemin yerinde bulunmadığı gerekçesiyle davanın kısmen kabulü ile "Bebek mamaları; Tıbbi amaçlı bitkiler ve tıbbi amaçlı bitkisel içecekler. Hijyen sağlayıcı ürünler: pedler, tamponlar, tıbbi amaçlı yakılar, pansuman malzemeleri, kağıt ve tekstilden mamul çocuklar, yetişkinler ve evcil hayvanlar için bezler. İnsan ve hayvanlar için olanlar hariç deodorantlar, havayı temizleyici ve kötü kokuları giderici maddeler. Zararlı böcek, zararlı bitki, zararlı mantar ve kemirgenleri yok edici maddeler. Dezenfektanlar, antiseptikler (mikrop öldürücüler), tıbbi amaçlı deterjanlar, ilaçlı sabunlar, dezenfekte edici sabunlar, antibakteriyel el losyonları." emtiaları bakımından 2021-M-6724 sayılı YİDK kararının davacının itirazlarının reddine ilişkin kısmının iptaline, fazlaya ilişkin istemin reddine, dava konusu 2020/... sayılı markanın hükümde sayılan emtia bakımından hükümsüzlüğüne ve sicilden terkinine, fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiş, karar, davacı vekili ve davalı ... vekilince istinaf edilmiştir.
IV. BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile benzer bir uyuşmazlık hakkında verilen Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 11.03.2019 tarih ve 2017/5448 E., 2019/1987 K. sayılı kararında, "..." ibaresinin 5. sınıfta yer alan "İnsan ve hayvan sağlığı için ilaçlar, vitaminler, tıbbi amaçlı kimyasal ürünler, kimyasal elementler. Diş hekimliği için ürünler (aletler/cihazlar hariç). tıbbi amaçlı deterjanlar." emtiası yönünden ayırt ediciliğinin düşük olduğu, davacının "..." ibareli markaların özellikle "çay, meyve çayı ve bitkisel çay gibi içecek ürünlerinde belli bir tanınmışlığa sahip oldukları, bu sınıflar yönünden kullanımla ayırt ediciliğinin güçlendirildiği, dolayısıyla bu sınıflar ile bağlantılı olan 5. sınıf "tıbbi amaçlı bitkiler ve bitkisel içecekler, tıbbi amaçlı diyet maddeleri, zayıflatıcı ürünler, bebek mamaları, insan ve hayvanlar için diyetetik takviyeler (tıbbi amaçlı olmayan diyet maddeleri, besin takviyeleri, diyet takviyesi olarak polen, protein, hayvanlar için beslenme katkı maddeleri, tıbbi amaçlı olmayan hayvan yemi katkıları dahil)." emtiası yönünden davacı markalarının ayırt ediciliğinin yüksek olduğu gibi bunların dışında 5. sınıfta yer alan diğer mallar yönünden de davacı markalarının yüksek ayırt ediciliğe sahip bulunduğunun kabul edildiği, bu durumda "tıbbi amaçlı deterjanlar, ilaçlı sabunlar" malları yönünden de davanın reddi gerekirken yazılı şekilde kabulüne karar verilmesi isabetli görülmediği gerekçesiyle davacı vekilinin bütün, davalı ... vekilinin sair temyiz itirazlarının reddine, davalı ... vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, kararın kaldırılmasına, davanın kısmen kabulü ile YİDKin 2021-M-6724 sayılı kararının "Bebek mamaları; Tıbbi amaçlı bitkiler ve tıbbi amaçlı bitkisel içecekler. Hijyen sağlayıcı ürünler: pedler, tamponlar, tıbbi amaçlı yakılar, pansuman malzemeleri, kağıt ve tekstilden mamul çocuklar, yetişkinler ve evcil hayvanlar için bezler. İnsan ve hayvanlar için olanlar hariç deodorantlar, havayı temizleyici ve kötü kokuları giderici maddeler. Zararlı böcek, zararlı bitki, zararlı mantar ve kemirgenleri yok edici maddeler. Dezenfektanlar, antiseptikler (mikrop öldürücüler), dezenfekte edici sabunlar, antibakteriyel el losyonları." emtiaları bakımından kısmen iptaline, fazlaya ilişkin istemin reddine, dava konusu 2020/... sayılı markanın "Bebek mamaları; Tıbbi amaçlı bitkiler ve tıbbi amaçlı bitkisel içecekler. Hijyen sağlayıcı ürünler: pedler, tamponlar, tıbbi amaçlı yakılar, pansuman malzemeleri, kağıt ve tekstilden mamul çocuklar, yetişkinler ve evcil hayvanlar için bezler. İnsan ve hayvanlar için olanlar hariç deodorantlar, havayı temizleyici ve kötü kokuları giderici maddeler. Zararlı böcek, zararlı bitki, zararlı mantar ve kemirgenleri yok edici maddeler. Dezenfektanlar, antiseptikler (mikrop öldürücüler), dezenfekte edici sabunlar, antibakteriyel el losyonları." emtiaları bakımından hükümsüzlüğüne ve sicilden terkinine, fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiş, hüküm, davacı vekili ve davalı ... vekilince temyiz edilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Dava ve Hukuki Nitelendirme
Dava, davaya konu markalar arasında iltibasa neden olacak nitelikte benzerlik olduğu iddiasında dayanan YİDK kararının iptali ve marka hükümsüzlüğü istemine ilişkindir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
İlk Derece Mahkemesince verilen karara yönelik olarak yapılan istinaf başvurusu üzerine 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 355. vd. maddeleri kapsamında yöntemince yapılan inceleme sonucunda Bölge Adliye Mahkemesince esastan verilen nihai kararda, dosya kapsamına göre saptanan somut uyuşmazlık bakımından uygulanması gereken hukuk kurallarına aykırı bir yön olmadığı gibi aynı Kanun'un 369/1 hükmü ve 371. maddesinin uygulanmasını gerektirici nedenlerin de bulunmamasına göre usul ve yasaya uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının onanmasına karar vermek gerekmiştir.
VI.SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle, davacı vekili ve davalı ... vekilinin temyiz temyiz itirazlarının reddi ile Bölge Adliye Mahkemesince verilen kararın HMK'nın 370/1 hükmü uyarınca ONANMASINA, aynı Kanun'un 372. maddesi uyarınca işlem yapılmak üzere dava dosyasının İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edenlere ayrı ayrı yükletilmesine, 25.03.2026 tarihinde kesin olarak oy birliğiyle karar verildi.