"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 44. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/318 Esas, 2025/960 Karar
HÜKÜM : Davanın reddi
İLK DERECE MAHKEMESİ : İstanbul 4. Asliye Ticaret Mahkemesi
SAYISI : 2019/336 E., 2022/628 K.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
KARAR
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkil şirket ile davalı/kiracı arasında ... sözleşmesi ve ... tadil sözleşmesi akdedildiğini, davalı kiracının belirtilen sözleşmelere göre belirlenen ödeme planlarında belirtilen kira borçlarını vadelerinde ödemediğinden temerrüte düştüğünü ve bu durum nedeniyle müvekkili tarafından kiracı şirket ve müşterek borçlu müteselsil kefillere, 6361 sayılı ..., ..., ... ve ... Şirketleri Kanunu'nun 31. maddesi ve ... sözleşmesi hükümleri uyarınca "ödenmesi gereken kira bedellerinin ihtarnamelerin tebliğini müteakip 60 gün içerisinde ödenmesi, aksi halde sözleşmelerin feshedilmiş sayılacağı ve aynı yasanın 33. maddesi gereğince de sözleşmelerin feshi halinde temerrüde düşülen meblağ ile birlikte vadesi gelmemiş kira bedellerinin muaccel hale geleceği ayrıca kiralanan malların da iade edilmesi gerektiği" konusunu içeren ihtarname keşide edildiğini, bahsi geçen ihtarnamenin davalının ... sözleşmesinde belirtilen adresine 03.05.2012 tarihinde usul ve yasaya uygun olarak tebliğ edildiğini, ihtarname ile tanınan 60 günlük sözleşme fesih süresi ve 60 günlük süreyi takiben üç günlük malın iade süresi dolduğunu, verilen kanuni sürede ihtarnamede belirtilen borç ödenmediğinden sözleşmenin fesih edildiğini, davalı kiracı aleyhine açılan işbu davadan önce İstanbul 5. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2019/816 Değişik İş sayılı dosyası ile davalıya teslim edilen ... sözleşmesine konu menkul mallar üzerine ihtiyati tedbir konulmasına karar verildiğini ileri sürerek ... sözleşmesine konu, satıcısı ....’ ya ait 26.10.2010 tarih ve ... no.lu fatura konusu malların yapılacak yargılama neticesinde aynen iadesini/istirdatını talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde, zorunlu arabuluculuk yoluna başvurulmadığını, davada esas değer olarak 250.000,00 TL'nin gösterildiğini, leasing sözleşmesine konu malın değerinin 500.000,00 euro olduğunun sözleşme incelendiğinde anlaşılacağını, müflis şirketin iflas erteleme sürecinde tadil sözleşmesi imzaladığını, ... sözleşmesinin hukuken geçerli bir fesih bulunmadığından hali hazırda yürürlükte olduğunu, sözleşmenin 2010 yılında akdedildiğini, 4 yıllık sürenin davacı şirketin ihbar tarihinde dolmadığını, davacı şirketin keşide ettiği ihtar sonrasında davalı şirket nezdinde yapılan ödemelere muvafakat ederek yasa gereğince fesih hakkını kullanabileceği sözleşmenin yapılmasından sonraki 4 yıllık süre sonunda fesih hakkını kullanmadığını, sözleşmenin karşı tarafça feshedilmeyerek kiracılık ilişkisinin devam ettiğini, şirket hakkında iflasa karar verildiğinden işbu davanın durdurulması gerektiğini savunarak davanın reddini istemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile tadil sözleşmesi ile ödeme planı dışında ana sözleşme hükümlerinin aynen geçerli olacağının kararlaştırıldığı, bu durumda artık tadil öncesi düzenlenen ihtarname ile malın iadesinin talep edilemeyeceği, ancak davalı tarafa yeni ihtarname gönderilmek suretiyle fesih hakkı kullanılabileceği, tadil sözleşmesi sonrası davalının temerrüde düşürülmemesi ve iflas nedeni ile fesih hakkının kullanılmamış olması nedeni ile sözleşmenin ihtarname ile 60 günlük süre verilmek suretiyle feshedilmesi gerektiği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş, hüküm, davacı vekilince istinaf edilmiştir.
IV. BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının fesih ihtarından sonra 21.09.2012 tarihli ve ... yevmiye numaralı tadil sözleşmesinde "bu tadil, ana sözleşmeyi ortadan kaldırmaz, sadece ödeme planını değiştirir" denildiğinden tarafların sözleşmenin ödeme planını revize ettikleri, tadil sözleşmesinde yer alan özel şartlar 5. maddesindeki "sözleşmenin kiralayan tarafından feshedilmesi ve sözleşmeden dönülmesi koşullarını düzenleyen maddelerindeki hakların kiralayan tarafından derhal kullanılmaması bu hakkından feragat ettiği anlamına gelmez ve bu şekilde yorumlanamaz kiralayan bu hakkını dilediği zaman kullanma hakkına sahiptir" hükmüne göre kiralayanın fesih hakkını ortadan kaldırmamış ise de; bu hükmün önceki fesih beyanını geçerli kılacak bir düzenleme olarak da yorumlanamayacağı ve kiralayana kanun hükümlerine aykırı fesih yetkisi tanımadığı, davacı taraf, önceki ihtarname ile fesih iradesini bildirmiş olsa da, bu ihtardan sonra yeniden bir ödeme planı üzerinde uzlaştığı ve sözleşmenin devamı yönünde tarafların iradeleri birleştirdikleri, kiralayanın bu yeni plana göre ödeme almayı sürdürdüğünü, sözleşmenin ayakta olduğu sabitken, tadil sonrasında yeniden temerrüde düşürme prosedürünün işletilmediği, yeniden 60 günlük süreyi içeren bir ihtarname gönderilmediği ve bu nedenle geçerli temerrüt koşulunun gerçekleşmediği, davacının tadil sözleşmesi öncesindeki döneme ait ihtarnameye dayanarak fesih ve malın aynen iadesini talep etmesi yönünde yasal şartların oluşmadığı, diğer yandan, kiralayan, sözleşmenin feshi ile ilgili hakkını kullandığını ileri sürmekteyse de; tadil sözleşmesinde öngörülen ödeme planı çerçevesinde kira bedellerinin büyük kısmının ödendiği, tarafların bu sözleşmeye uzun süre bağlı kaldığı dikkate alındığında, kiralayanın sadece önceki ihtarnameye dayanarak fesih iradesini sürdürdüğünü iddia etmesinin sözleşmeye bağlılık ve dürüstlük ilkeleriyle bağdaşmadığı, 3226 sayılı ... Kanunu’nun 22. maddesinde, iflas halinde sözleşmenin sona ereceğinin öngörüldüğü, ancak aynı hükümde sözleşmede aksinin kararlaştırılması halinde bu hükmün uygulanmayacağının düzenlendiği, taraflar arasında yapılan tadil sözleşmesinde açıkça “sözleşmenin tüm diğer hükümleri geçerlidir” ibaresi yer aldığından ve bu sözleşme iflas erteleme sürecinde de taraflarca sürdürüldüğünden, iflas sebebiyle kendiliğinden sona erme yönünde açık bir irade bulunmadığı, dolayısıyla sözleşmenin iflas nedeniyle kendiliğinden sona erdiğinin söylenemeyeceği, davacının dava dilekçesinde fesih konusunda iflas nedenine dayanmadığı, davanın 250.000,00 TL üzerinden açıldığı ve 500.000,00 TL üzerinden harç tamamlandığı ancak karşı vekalet ücreti ve iadesi gereken harç miktarının 500.000,00 TL olan dava değerine uygun belirlenmediği gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, yeniden hüküm kurulmasına, davanın reddine karar verilmiş, hüküm, davacı vekilince temyiz edilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Dava ve Hukuki Nitelendirme
Dava , finansal kiralamaya konu malın iadesi istemine ilişkindir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
İlk Derece Mahkemesince verilen karara yönelik olarak yapılan istinaf başvurusu üzerine 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 355. vd. maddeleri kapsamında yöntemince yapılan inceleme sonucunda Bölge Adliye Mahkemesince esastan verilen nihai kararda, dosya kapsamına göre saptanan somut uyuşmazlık bakımından uygulanması gereken hukuk kurallarına aykırı bir yön olmadığı gibi aynı Kanun'un 369/1 hükmü ve 371. maddesinin uygulanmasını gerektirici nedenlerin de bulunmamasına göre usul ve yasaya uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının onanmasına karar vermek gerekmiştir.
VI.SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle, davacı vekilinin temyiz itirazlarının reddi ile Bölge Adliye Mahkemesince verilen kararın HMK'nın 370/1 hükmü uyarınca ONANMASINA, aynı Kanun'un 372. maddesi uyarınca işlem yapılmak üzere dava dosyasının İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine, 25.03.2026 tarihinde kesin olarak oy birliğiyle karar verildi.