"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/1336 Esas, 2025/214 Karar
İLK DERECE MAHKEMESİ : Ankara 13. Asliye Ticaret Mahkemesi
SAYISI : 2018/869 E., 2022/342 K.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı, Yargıtayca duruşma istemli olarak taraf vekilleri tarafından temyiz edilmekle; temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildi. Duruşma için belirlenen 13.01.2026 günü hazır bulunan asıl ve birleşen davada davacı vekilleri Av. ... , Avukat ... ile asıl ve birleşen davada davalı vekili Avukat ... dinlenildikten sonra duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakıldı. Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü.
KARAR
I. DAVA
1.Asıl davada davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin davalı ile 07.01.2016 tarihinde elektrik alım/satış anlaşması ve 01.02.2017 tarihli risk paylaşım sözleşmesi imzaladığını, risk paylaşım sözleşmesine ilişkin karşılıklı faturalar düzenlendiğini, bakiye alacağı olan 753.476,66 TL'nin tüm ihtar ve taleplere rağmen davalı tarafından ödenmediğini, alacağın tahsili için girişilen takibe davalının itiraz ettiğini belirterek itirazın iptaline, takibin devamına ve %20 icra inkar tazminatına karar verilmesini talep etmiştir.
2.Birleşen Ankara 14. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2019/137 E. sayılı dosyasında davacı vekili dava dilekçesinde; risk paylaşım sözleşmesi kapsamında müvekkilinin davalıya sözleşmeye uygun olarak 1- 12... risk paylaşım bedeli adı altında 30.11.2018 tarihli 818.034,86 TL tutarlı fatura kestiğini, davalının da müvekkiline Kasım 2018 dönemi risk paylaşım bedeli adı altında 30.11.2018 tarihli 589.650,96 TL tutarlı fatura kestiğini, davalının kestiği fatura nedeniyle mahsup edilen tutar düşüldükten sonra müvekkilinin davalıdan 228.383,90 TL bakiye alacağı bulunmasına rağmen davalının bakiye borcunu ödemediğini, alacağın tahsili için girişilen takibe davalının itiraz ettiğini belirterek davalının takibe itirazının iptaline, takibin devamına ve davacı yararına %20 icra inkar tazminatına karar verilmesini talep etmiştir.
3.Birleşen Ankara 5. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2018/991 E. sayılı dosyasında davacı vekili dava dilekçesinde; risk paylaşım sözleşmesi kapsamındaki işlemler neticesinde davalının alacaklı olduğu 2018 Ağustos ve Eylül ayların için sırasıyla 1.737.349,64 TL ile 2.652.953,88 TL tutarında ödemeler yaptığını, Ekim 2018, Kasım 2018 ve Aralık 2018 döneminde risk paylaşım sözleşmesi kapsamında ödeme yükümlülüğünün davacıdan davalıya geçtiğini, davalının ödemelerden kaçınmak amacıyla risk paylaşım sözleşmesini haksız ve kötü niyetle feshettiğini, müvekkilinin alacaklarının ödenmediğini, davalıdan teminat mektubu talep ettiklerini, davalının ödemeden kaçınmaya zemin hazırlayabilmek adı altında karşılıklı olarak teminat verilmediği gerekçesiyle risk paylaşım sözleşmesini haksız bir şekilde feshettiğini, davalının hiçbir zararı ve ödenmemiş bir alacağı bulunmamakta iken risk paylaşım sözleşmesini feshetmesinin haksız olduğunu ileri sürerek sözleşmenin haksız feshedildiğinin tespiti ile haksız fesih nedeniyle müvekkilinin uğradığı zararlara karşılık sözleşmenin 14. maddesi doğrultusunda 2.931.180,00 TL fesih tazminatının davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, 15.11.2018 tarihinden itibaren reeskont faizi işletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
4. Birleşen Ankara 11. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2019/343 E. sayılı dosyasında davacı ... Elektrik...A.Ş. vekili dava dilekçesinde; sözleşmenin müvekkili tarafından haklı nedenle feshedildiği ve davalıya ödenecek risk paylaşım bedellerinin müvekkili lehine doğan fesih tazminatı bedelinden takas yolu ile mahsup edildiğinin davalıya bildirildiğini, müvekkili lehine doğan 2.931.181,00 TL fesih tazminatı bedelinden davalı alacağı olan 981.850,00 TL risk paylaşım alacağının mahsubu sonucu müvekkili lehine kalan bakiye 1.949.330,00 TL fesih tazminatının tahsilinin gerektiğini, risk paylaşım sözleşmesi uyarınca yapılan protokollerde ilgili risk paylaşım sonuna dek kim alacaklı kim borçlu belli olmadığından ve elektrik piyasası fiyatları sürekli değişebildiğinden teminat mektuplarını her iki tarafı da güvene altına almak adına karışlıklı verilmek zorunda olduğunu, davalıya gönderilen yazı ile 5 iş günü süresi sonu olan 09.11.2018'e kadar mektupların hazır hale getirmesi ve karşılıklı teslim edilmesinin bildirildiğini, davalının yükümlülüğünü yerine getirmediğinden sözleşme ve protokollerin 16. madde uyarınca 09.11.2018 tarihli ihtarname ile haklı nedenle feshedildiğini, davalının sözleşme ve protokollerin feshedilmesine sebep olduğu için sözleşmenin 14. maddesi uyarınca hesaplanan fesih tazminatını ödemekle yükümlü olduğunu ileri sürerek bakiye 1.949.330,00 TL alacağının şimdilik 400.000,00 TL'lik kısmının 16.11.2018 tarihinden itibaren reeskont faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
5.Birleşen Ankara 12. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2019/399 E. sayılı davada davacı ... Elektrik...A.Ş. vekili dava dilekçesinde; taraflar arasında 01.02.2017 tarihli risk paylaşım sözleşmesi ve 07.01.2016 tarihli elektrik alım satım anlaşması akdedildiğini, davalının haksız feshi nedeniyle anlaşmanın 17. maddesi uyarınca hesaplanan fesih tazminatı bedelini ödeme yükümlülüğü doğduğunu, davalının anlaşma ve protokolü feshinin taraflar arasındaki güven ilişkisinin sarsılması ve davacının anlaşma kapsamında borçlarını ödeyebileceğine dair duyulan güvenin zedelendiği iddia ile gerekçelendirdiğini, anlaşmanın 16.2 maddesine göre davalının fesih tazminatı ödemekle yükümlü olduğunu, ilgili formül uyarınca hesaplanan fesih tazminatı tutarı 8.365.800,00 TL'nin anlaşmanın 17. maddesine uygun şekilde davalıya faturalandırıldığını, davalının bu bedeli ödemekten imtina ettiğini ileri sürerek davalı tarafından 07.01.2016 tarihli elektrik alım satım anlaşması ve eki niteliğindeki 15.02.2018 tarihli protokolün haksız feshedildiğinin tespitine, davacı lehine fesih tazminatı tutarı 8.365.800,00 TL'den şimdilik 400.000,00 TL'lik kısmın son ödeme tarihi olan 25.01.2019'dan başlamak üzere Amme Alacaklarının Tahsili Usulü Hakkında Kanun'un 51. maddesinde belirlenen oranda faizi ile davalıdan tahsiline karar verilmesini etmiştir.
II. CEVAP
1.Asıl davada davalı vekili cevap dilekçesinde; risk paylaşım sözleşmesinin müvekkili tarafından haklı nedenle feshi sebebiyle davalı lehine 2.931.181,00 TL fesih tazminatı alacağı doğduğunu, ihtarname ile sözleşme ve eki protokollerinin haklı nedenlerle feshedildiğini, fesih tazminatı tutarının davacıya faturalandırıldığını, davacının davaya ve takibe konu ettiği Ekim 2018 dönemine ilişkin alacağının fesih tazminatı tutarından takas edildiğini savunarak davanın reddi ile %20 kötüniyet tazminatına karar verilmesini istemiştir.
2.Birleşen Ankara 14. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2019/137 E. sayılı dosyasında davalı vekili cevap dilekçesinde; davacının davaya ve takibe konu ettiği 1- 12... dönemine ilişkin alacağının fesih tazminatı tutarından takas edildiğini savunarak davanın reddi ile %20 kötüniyet tazminatına karar verilmesini istemiştir.
3.Birleşen Ankara 5. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2018/991 E. sayılı dosyasında davalı vekili cevap dilekçesinde; davacının teminat verme yükümlülüğünü yerine getirmediğinden sözleşme ve eki protokollerinin müvekkili tarafından tazminatsız ve haklı nedenle feshedildiğini, fesih tazminatı talep hakkının davacıda değil müvekkilinde olduğunu savunarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.
4. Birleşen Ankara 11. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2019/343 E. sayılı dosyasında davalı ...…A.Ş. vekili cevap dilekçesinde; davacının fesih işleminin haksız ve kötüniyetli olduğunu ve geçersiz olduğunu, sözleşmenin 14. maddesinde fesih tazminatının yalnızca sözleşmenin 12. ve 13. maddeleri uyarınca feshedilmesi halinde söz konusu olacağını belirtildiğini, madde 16 kapsamında yapılan bir fesih işlemi için fesih tazminatı ödeneceğine dair bir düzenleme bulunmadığını, sözleşmenin 14. maddesi çerçevesinde davacı lehine fesih tazminatı talep etme hakkı doğmadığını, tarafların aynı anda karşılıklı borç alacak ilişkisi söz konusu olmadığından ileri sürülen takas beyanının geçerliliğinin bulunmadığı savunarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.
5.Birleşen Ankara 12. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2019/399 E. sayılı dosyasında davalı ... …A.Ş. vekili cevap dilekçesinde; sözleşmenin müvekkili tarafından haklı sebeple feshedildiğini savunrak davanın reddini talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile 1-) Asıl davada ve birleşen 2019/137 E. sayılı davada, elektrik piyasası katılımcısı olan taraflar arasında 07.01.2016 tarihli elektrik alım/satım anlaşması ile 01.02.2017 tarihli risk paylaşım sözleşmesinin akdedildiği, elektrik alım/satım anlaşması kapsamında alıcı ve satıcının yer değiştirebileceği, sağlanacak enerji miktarı ile uygulanacak referans fiyatın ve uygulama dönemlerinin belirlendiği protokoller imzalanarak karşılıklı olarak enerji sağlamayı üstlendikleri bir ikili anlaşma niteliğinin bulunduğu, risk paylaşım sözleşmesinin ise tarafların akdettikleri protokol kapsamında önceden belirledikleri ve anlaştıkları referans enerji fiyatı ile piyasa takas fiyatı arasında meydana gelebilecek olağan dışı artış ve azalışlar sonucunda her iki tarafın da ilgili dönemde alıcı veya satıcı olması haline bağlı olarak oluşabilecek riskleri paylaşabilmek üzere düzenlendiği, buna göre her iki sözleşmenin birbirinden bağımsız nitelikte olduğu, davacı ... ... A.Ş. tarafından asıl davada ve birleşen 2019/137 E. sayılı davada taraflar arasında imzalanan risk paylaşım sözleşmesine dayalı olarak düzenlenen faturaya dayalı bakiye risk paylaşım bedellerinin tahsili yönünde başlatılan ilamsız takibe davalı itirazının iptali talebinde bulunmuş olup, Ekim 2018 risk paylaşım bedeline ilişkin 31.10.2018 tarihli ve 1- 12... risk paylaşım bedeline ilişkin 30.11.2018 tarihli davacı faturasının her iki yanın ticari defterlerinde kayıtlı olduğu, taraflar arasındaki karşılıklı alacak borç ilişkisi kapsamında mahsuplar yapıldıktan sonra asıl davada davacının davalıdan Ekim 2018 risk paylaşım bedeli faturasından ödenmeyen bakiye 753.476,66 TL, birleşen 2019/137 E. sayılı davada davacının davalıdan 1- 12... risk paylaşım bedeli faturasından ödenmeyen bakiye 228.383,90 TL alacağının bulunduğu kanıtlanmış olmakla asıl davanın ve birleşen 2019/137 E. sayılı davanın kabulüne alacak likit bulunduğundan asıl ve birleşen davada davacı yararına icra inkar tazminatına, 2-) Birleşen 2018/991 E. sayılı davada davacı ... ... A.Ş. tarafından risk paylaşım sözleşmesinin davalı tarafından haksız feshi nedeniyle fesih tazminatı, birleşen 2019/343 E. sayılı davada davacı ... ... A.Ş. tarafından risk paylaşım sözleşmesinin haklı nedenle feshi nedeniyle fesih tazminatı talebinde bulunduğu, 01.02.2017 tarihli risk paylaşım sözleşmesinin teminat başlıklı 16. maddesinde "İşbu Sözleşme ve Protokoller kapsamında tarafların birbirlerinden teminat talep etme hakkı saklıdır. Taraflardan herhangi birinin yapılmış ve yapılacak protokoller dahilinde teminat talebi olması durumunda, taraflar teminat talebi bildiriminin madde 10'da belirtilen usullere göre yapıldığı tarihten itibaren 5(beş) iş günü içinde karşılıklı olarak birbirlerine teminat sunmakla yükümlü olduğu, ilgili teminat mektubu belirlenen süreler dahilinde taraflardan birine sağlanamaz ise, teminat sağlanamayan taraf protokolleri tazminatsız fesih etme hakkına sahiptir." düzenlemesi bulunduğu, davacı/davalı ... ... A.Ş tarafından davalı/davacı ... ... A.Ş.'ne keşide edilen 12.10.018 tarihli ihtarname ile Ekim, Kasım ve Aralık 2018 dönemine ilişkin alacakları bulunduğu belirtilerek sözleşmenin 16. maddesi kapsamında 3 ayrı teminat mektubu sunulmasının talep edildiği, ... ... A.Ş.'nin 16.10.2018 tarihli ihtarnamesinde teminat mektubunun karşılıklı olarak hazırlanması ve aynı tarihte teslim edilmesi şartıyla teminat mektubu vermeye hazır olduklarının bildirildiği, taraflar arasında teminat mektubuna ilişkin ihtarname, e posta ile yazışmaların devam ettiği, son olarak ... A.Ş. tarafından keşide edilen 09.11.2018 tarihli ihtarname ile risk paylaşım sözleşmesi eki protokollerin 16. madde gereğince tazminatsız ve haklı nedene dayalı olarak feshedildiğinin bildirildiği, risk paylaşım sözleşmesinin 16. maddesi kapsamında tarafların birbirlerinden teminat talep etme hakkı saklı tutularak taraflardan herhangi birinin protokoller dahilinde teminat talebi olması durumunda bildirimin 10. maddedeki usullere göre yapıldığı tarihten itibaren 5 iş günü içerisinde karşılıklı olarak birbirlerine teminat sunmakla yükümlü olacakları teminat mektubunun belirtilen süreler dahilinde taraflardan birine sağlanamaz ise teminat sağlanamayan tarafın protokolleri tazminatsız feshetme hakkına sahip olacağının kararlaştırılmış olduğu, öte yandan sözleşmenin 12.2. maddesinde sözleşmenin ve/veya protokolün bir tarafça ihlali ve bu durumun diğer tarafça yapılacak ihtarı takip eden 3 iş günü içerisinde düzeltilmemesi halinde ihlalde bulunmayan tarafın ihlal edilen sözleşmeyi ve/veya protokolleri tazminatsız feshetme hak ve yetkisine sahip olacağı, protokollerin madde 12.2'ye göre feshedilmesi halinde, tarafların sözleşmenin madde 7. ve madde 9. kapsamındaki hakları saklı kalmak kaydıyla, ihlalde bulunan tarafın diğer tarafa feshedilen protokoller için sözleşme madde 14. hükümleri uyarınca hesaplanacak fesih tazminatı ödeyeceğinin düzenlendiği sözleşmenin fesih tazminatı başlıklı 14. maddesinde ise fesih tazminatının madde 12 uyarınca sözleşmenin ve/veya yapılabilecek protokollerin süresinden önce sona ermesi halinde sona ermesine sebebiyet veren tarafın veya sözleşmenin ve/veya yapılabilecek protokollerin madde 13 uyarınca feshi halinde, faturayı ödemeyen tarafın, diğer tarafa ödemesi gereken ve sona erme/fesih tarihi ile protokol bitiş tarihi arasındaki her bir fatura dönemi için, sözleşme hükümlerine bağlı olarak doğacak ve feshedilen her bir protokol için ayrı aynı aşağıdaki belirtilen formül uyarınca hesaplanacak mali kayıp bedellerinin toplamı olduğunun belirtildiği, 12.10.2018 tarihinde ....A.Ş. tarafından sözleşmenin 16. maddesi uyarınca ... ...A.Ş.'den teminat mektubu sunmasının talep edildiği, ... A.Ş. tarafından talebin karşılıklı olarak teminat mektubunun sunulması şeklinde kabul edildiği, ... A.Ş.'nin karşı yandan alacakları bulunduğundan kendilerinin teminat sunma yükümlülüğü olmadığı gerekçesiyle karşı yandan tek yanlı teminat mektubu sunulmasının istenildiği, ... A.Ş.'nin keşide ettiği ihtarnamede verilen 5 iş günü süre içerisinde teminat mektubunun sunulmaması üzerine risk paylaşım sözleşmesinin ... A.Ş. tarafından 09.11.2018 tarihinde feshedilmiş olduğu, risk paylaşım sözleşmesinin 16. maddesinde belirtilen taraflardan birinin teminat talebi halinde karşılıklı olarak birbirlerine teminat sunmakla yükümlü olacaklarına ilişkin düzenleme çerçevesinde ....A.Ş. tarafından yapılan feshin haklı nedene dayalı olduğu, .... A.Ş. tarafından risk paylaşım sözleşmesi ve eki protokolleri karşı yan tarafından teminat verme yükümlülüğünden kaçınılmaması nedeniyle 16. madde gereğince tazminatsız feshedilmiş olduğu anlaşılmakla risk paylaşım sözleşmesinin 12.1. maddesinde ön görülen fesih tazminatı talebini haklı kılan son erme koşullarının hiç birisinin bulunmadığı, 12.2 maddesinde belirtilen sözleşme ve protokolün ihlali ve bu durumun yapılacak ihtarı takip eden 3 iş günü içerisinde düzeltilmemesi halinde sözleşme ve protokollerin tazminatsız feshedilebileceği ifadesinden sonra sözleşmenin faturalandırmaya ilişkin 7. ve geç ödemeye ilişkin 9. maddesi kapsamındaki haklar saklı kalmak kaydıyla 12.2. maddeye göre protokollerin feshi halinde ihlalde bulunan tarafın fesih tazminatı ödeyeceğine ilişkin koşullarında somut olayda gerçekleşmediği gerekçesiyle ... A.Ş. tarafından fesih tazminatı talebi ile açılan birleşen 2019/343 E. sayılı davanın ve ... A.Ş. tarafından fesih tazminatı talebi ile açılan birleşen 2018/991 E. sayılı davanın reddine, 3-) Birleşen 2019/399 E. sayılı davada davacı ... A.Ş. elektrik alım satım anlaşması ve eki niteliğindeki protokolün davalı tarafından haksız feshi nedeniyle fesih tazminatı talebinde bulunmuş ise de elektrik alım satım anlaşmasının 15.,16. ve 17. madde hükümleri kapsamında ön görülen fesih tazminatı talep koşullarının gerçekleşmediği gerekçesiyle birleşen 2019/399 E. sayılı davanın reddine karar verilmiş, hüküm, taraflarca istinaf edilmiştir.
IV. İSTİNAF
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile taraflar arasında risk paylaşım ve elektrik alım satım sözleşmeleri bağıtlandığı, sözleşme hükümleri gereğince faturalara dayalı alacağın tahsili için girişilen takibe vaki itirazın iptaline karar verilmesinde, risk paylaşım ve elektrik satım sözleşmesinin feshinden kaynaklanan tazminat koşullarının doğmadığının kabulü ile tazminat davaların reddine dair verilen kararda usul ve esas yönünden yasaya aykırılığın olmadığı ve hükme esas alınan bilirkişi raporunun yeterli araştırma ve incelemeyi içerdiği gerekçesiyle taraf vekillerinin istinaf başvurusunun ayrı ayrı esastan reddine karar verilmiş, hüküm, taraflarca temyiz edilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Dava ve Hukuki Nitelendirme
Asıl dava ve birleşen 2019/137 E. ile 2018/991 E. sayılı davalar, dava risk paylaşım sözleşmesinden kaynaklanan alacağın tahsili için girişilen takibe vaki itirazın iptali ile haksız fesih nedeniyle tazminat istemine; birleşen 2019/343 E. ve 2019/399 E. sayılı davalar, elektrik alım satım anlaşması ve eki niteliğindeki protokolün ve risk paylaşım sözleşmesinin feshi nedeniyle fesih tazminatı istemine ilişkindir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Yapılan yargılama ve saptanan somut uyuşmazlık bakımından uygulanması gereken hukuk kuralları gözetildiğinde İlk Derece Mahkemesince verilen kararda bir isabetsizlik olmadığının anlaşılmasına göre yapılan istinaf başvurusunun 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 353/1-b(1) hükmü uyarınca Bölge Adliye Mahkemesince esastan reddine ilişkin kararın usul ve yasaya uygun olduğu kanısına varıldığından Bölge Adliye Mahkemesi kararının onanmasına karar vermek gerekmiştir.
VI. SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle, tarafların temyiz itirazlarının reddi ile Bölge Adliye Mahkemesince verilen kararın HMK'nın 370/1 hükmü uyarınca ONANMASINA, aynı Kanun'un 372. maddesi uyarınca işlem yapılmak üzere dava dosyasının İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, takdir olunan 40.000,00 TL duruşma vekâlet ücretinin taraflardan alınarak yek diğerine verilmesine, aşağıda yazılı temyiz giderlerinin temyiz edenlere yükletilmesine, 13.01.2026 tarihinde kesin olarak oy birliğiyle karar verildi.