"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ : Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2024/2261 E., 2024/3218 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ : Denizli 4. İş Mahkemesi
SAYISI : 2022/449 E., 2024/20 K.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I.DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı idare tarafından ... ve ...'nun davacıya ait .... Mah. 3095 Sk. No:8 ..../..... adresinde bulunan işyerinde kayıt dışı çalıştırıldığı gerekçesiyle 1'er günlük (119,25 TL SPEK) hizmet işlendiği, ayrıca işyerinin 20 21... sayılı asgari ücret desteklerinin durdurulduğu, yararlanılan dönemlerin geri alındığı, yararlanılan teşvik primlerinin geri alınması ve hizmet tahakkuku sonucunda gecikme zammı dahil 1.596,34 TL prim borcu tahakkuk ettirildiği belirtilerek Denizli Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü'nün 31.05.2022 tarihli ve 46.388.517 sayılı kararının düzenlendiği, bu prim ve gecikme zammına yapılan itirazın, Prim Borcuna İtiraz Komisyonunun 06.07.2022 tarihli ve 85 sayılı kararı ile reddedildiği, ret kararı 20.07.2022 tarihinde taraflarına tebliğ edildiğinden prim borcu ve gecikme zammının iptali için bu davanın açılmasının zorunlu olduğu, şirketin 1018797.20 sicil numaralı işyerinin sahibi olduğu, ... ve ...'nun şirkete ait işyerinin çalışanı olmadıkları, kayıt dışı çalışmalarının da bu nedenle mümkün olmadığı, tamamen soyut varsayıma dayalı olarak düzenlenen prim borcu tahakkukunun hukuka aykırı olduğu iddiasıyla Denizli Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğünün 31.05.2022 tarihli ve 46.388.517 sayılı kararının ve karara yapılan itiraz üzerine verilen Prim Borcuna İtiraz Komisyonunun 06.07.2022 tarihli ve 85 sayılı kararının iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
II.CEVAP
1.Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı tarafın dava dilekçesini ve beyanlarını kabul etmedikleri, usule ilişkin olarak öncelikle dava süresinde açılmadığı için davanın süre yönünden reddini talep ettikleri, 6183 sayılı Kanun'a göre dava açma süresinin 1 ay olduğu, Mahkemece bu hususun irdelenerek dava 1 aylık süreden sonra açılmışsa davanın süre yönünden reddine karar verilmesi gerektiği, husumet itirazında da bulundukları, dava Kurum'un Denizli İl Müdürlüğü aleyhine açılmış olup, Denizli İl Müdürlüğünün tüzel kişiliği ve Kurum Başkanlığı'nı temsil yetkisi olmadığından davanın husumetten reddi gerektiği, davanın Kurum Başkanlığı aleyhine açılması gerektiği, davanın görev ve derdestlik yönünden de reddi gerektiği, öncelikle görev itirazında bulundukları, bu davaya bakmaya Mahkemenin görevli olmadığı, bu tür idari para cezasının iptali işlemlerine bakmaya görevli mahkemelerin idare mahkemeleri olduğu, 5510 sayılı Kanun'un uygulanmasına ilişkin olarak Kurum tarafından yapılan idari para cezasının iptali işlemlerine karşı idare mahkemesinde dava açılması gerektiği, esasa ilişkin olarak Kurumca yapılan inceleme sonucunda, davaya konu 31.05.2022 tarihli ve 46.388.517 sayılı yazıyla sigortalı olarak tespit edilen ... ve ...'nun kayıt dışı çalışmalarının tespit edildiği, Kurum'un işlemlerinin 5510 sayılı Kanun ve İşveren Uygulama Tebliği kapsamında yapılmış olup, hukuka ve mevzuata uygun olduğu, davacı tarafın Kurumdan herhangi bir prim alacağı iadesinin bulunmadığı savunmasıyla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
2.Diğer davalılar davaya cevap vermemiştir.
III.İLK DERECE MAHKEME KARARI
İlk Derece Mahkemesi tarafından yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararla; ... ... ve dahili davalı ...'nun Kurum'a bildirilmediği saptanan bir günlük hizmetlerinin tescili ve buna bağlı olarak davacıya ait işyerinin prim teşviklerinden yararlanmasının yasaklanması, hizmet tescili ile yersiz yararlanılan teşvikler sebebiyle prim borcu tahakkukuna ve davacının itirazının reddine ilişkin dava konusu Kurum işlemlerinde sonuç itibarıyla bir hata görülmediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
IV.İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile Kurum işlemi sigortasız işçi çalıştırılması iddiasına dayalı olduğu, işçilerden biri işveren temsilcisinin arkadaşı, diğeri ise yeğeni olduğu, işyerinin iştigal konusu beton ürünleri imalatı ve hafriyat işi olduğu, bu işte kullanılan araçlardan biri arızalanmış tamiri için işveren temsilcisi, arkadaşı olan müteveffayı çağırmış işveren temsilcisinin yeğeni ile birlikte bu işi yaparken ... vefat ettiği, işyerinin iştigal konusu içinde iş makinası tamir ve bakım işi bulunmadığı, dosya kapsamına nazaran hizmet akdinin unsurlarının bulunduğu söylenemeyeceği, dosya kapsamı, delil durumu, tanık beyanları ve davada yer almaları sağlanan kimselerden müteveffanın oğlu Yunus'un denetmene verdiği beyan bu kabulü haklı çıkardığı, bu itibarla davanın kabulü gerekirken reddine karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olduğu gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile HMK 353/1-b-2 maddesi gereğince ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, davanın kabulü ile ... Denizli Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğünün 31.05.2022 tarih E-42919490-206.99-46388517 sayılı kararının ve karara yapılan itiraz üzerine verilen Prim Borcuna İtiraz Komisyonunun 06.07.20 22... sayılı kararının iptaline karar verilmiştir.
V.TEMYİZ
A.Temyiz Sebepleri
Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde özetle; Mahkemenin ... ... ve dahili davalı ...’nun davacıya ait işyerinde hizmet akdine dayalı olarak çalıştıklarının tespit edildiği, ücret unsurunun sigortalılık niteliği kazanmak için zorunlu olmadığı ve Kurum işlemlerinin mevzuata uygun olduğu gerekçesiyle davanın reddine karar verildiği, ancak Bölge Adliye Mahkemesince eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirme ile bu kararın kaldırılarak davanın kabulüne karar verildiği, söz konusu kişilerin kayıt dışı çalışmalarının kurum müfettişi raporu ve somut vakıalarla sabit olduğu, Kurum tarafından tesis edilen işlemlerin 5510 sayılı Kanun ve ilgili tebliğler uyarınca hukuka uygun olduğu iddiasıyla temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Uyuşmazlık, prim teşvik hükümlerinden yararlandırılmamasına dair Kurum işleminin iptaline ilişkindir.
1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup dosyada yer alan tüm bilgi ve belgelerin incelenmesinde verilen hükmün yerinde olduğu anlaşılmakla davalı Kurum vekilinin temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370. maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
05.05.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.