"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ : İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/3169 E., 2025/1079 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ: Uşak 2. İş Mahkemesi
SAYISI : 2017/170 E., 2022/401 K.
Taraflar arasındaki Kurum işleminin iptali davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kabulüne karar verilmiştir.
Kararın davalı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davalı Kurum vekilince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlenildikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I.DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacı şirket tarafından iptali istenen meslek hastalığı ve buna dayanılarak Kurum rücusu nedeni ile Kurumun meslek hastalığı tespitine ilişkin işlemin iptali ile ihtirazı kayıt şartı ile ödenmek zorunda kalınan 19.821,53 TL bedelin ödeme tarihi olan 04.05.2017 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine karar verilmesini talep etmiştir.
II.CEVAP
Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddini istemiştir.
III.İLK DERECE MAHKEME KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile Mahkemece; aldırılan bilirkişi heyeti raporunda sigortalının ilk kez 2013 yılında silokozis tanısına maruz kaldığı ilgili yönetmelik Ek 2 de silikozis maruziyetinin başladığı tarihten sonra beklenen hastalık ortaya çıkana kadar geçen sürenin 10 yıl olarak kabul edildiği, bu sebeple de ilk kez 2013 yılında silikozis tanısı alan sigortalının 2013 ve öncesi bir tarihte silika ve silikatlara maruz kalması gerektiği, SGK kayıtlarından da anlaşıldığı üzere tekstil işinden önce sigortalının çalışmış olduğu ...Gıda Ltd. Şti.’de literatürde pnömokonyoz yaptığı oldukça iyi bilinen ayrıca karıştırma işi gibi toz maruziyetinin oldukça yüksek olduğu bir işi yaptığı ve bu dönemde maruz kaldığı silika ve silikatların bu hastalığa yol açtığı, bu nedenle sigortalının meslek hastalığının sebebi sigortalının ...Ltd. Şti.’de yapmış olduğu mesleki faaliyeti olarak değerlendirilerek, davanın kabulü ile davaya konu, davacı şirket hakkında davalı Kurum tarafından tahsis edilen 24.03.2017 tarih ve 3.987.606 sayılı Kurum işleminin iptaline, davacı şirket tarafından davalı Kuruma ödenen 19.821,53 TL bedelin ödeme tarihi olan 04.05.2017 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı Kurumdan tahsili ile davacıya ödenmesine karar verilmiştir.
IV.İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili istinaf yoluna başvurmuş, Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
V.TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Davalı Kurum vekili; toplanan deliller karşısında davanın kabulünün gerektiğini belirterek temyiz talebinde bulunmuştur.
C.Gerekçe
1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Dava; alacak Kurum işleminin iptali istemine ilişkindir.
2.İlgili Hukuk
Davanın, yasal dayanağı 5510 sayılı Kanun'un 14, 19... . maddeleridir.
5510 sayılı Kanun'un 14. maddesi uyarınca "Meslek hastalığı, sigortalının çalıştığı veya yaptığı işin niteliğinden dolayı tekrarlanan bir sebeple veya işin yürütüm şartları yüzünden uğradığı geçici veya sürekli hastalık, bedensel veya ruhsal engellilik halleridir".
Aynı Kanun'un 19. maddesinde de "İş kazası veya meslek hastalığı sonucu oluşan hastalık ve engellilik nedeniyle Kurumca yetkilendiren sağlık hizmeti sunucularının sağlık kurulları tarafından verilen raporlara istinaden Kurum Sağlık Kurulunca meslekte kazanma gücü en az %10 oranında azalmış bulunduğu tespit edilen sigortalı, sürekli iş göremezlik gelirine hak kazanır.
Anılan düzenlemeler uyarınca sigortalının sürekli iş göremezlik geliri alabilmesi için meslekte kazanma gücünün %10 oranında azalmış olması ve azalma olan tarihin tespiti gerekmektedir;
Sigortalının mesleğini icrası sırasında sürekli tekrarladığı faaliyetlerden dolayı ya da icra edilen işin niteliği veya işin şartları nedeniyle mesleği ile bağlantılı olarak meydana gelen hastalıklar da sosyal güvenlik sistemi içerisinde bir sosyal risk olarak kabul edilmekte ve bu hastalıklar meslek hastalığı olarak nitelendirilmektedir. İş kazası ani bir olay olmasına karşın meslek hastalığı, belirli bir zaman dilimi içerisinde tekrarlanan bir sebeple oluşmaktadır. Meslek hastalığı, işin nitelik ve yürütüm şartlarından dolayı ya da işyerinin durumu dolayısıyla yavaş yavaş ortaya çıkan bir sağlık sorunudur.
Meslek hastalığının tespiti için gerekirse söz konusu işyerleri faaliyetlerine devam ediyorsa mahallinde işyeri koşullarının değerlendirilmesi için keşif yapılmalıdır. Bu şekilde hastalığın işin niteliğinden dolayı tekrarlanan bir sebeple veya işin yürütüm şartları nedeniyle meydana gelip gelmediği belirlenmelidir. Yapılacak keşifte hastalığın niteliğine göre bir uzman doktor, sosyal güvenlik uzmanı ve işin niteliğine göre mühendis bilirkişi bulundurulmalı, daha sonra tüm tıbbi tedavi evrakları ile birlikte prosedür işletilerek rapor süreci tamamlanmalıdır. Burada bu hastalığın kategorik olarak meslek listesinde olup olmaması önemli olmayıp icra edilen işin niteliğinden veya mesleği icra ederken sürekli tekrarlanan faaliyetten dolayı hastalığın meydana gelip gelmediğinin açıkça ortaya konulması, bundan kaynaklanmıyor ise mesleki olmadığına karar verilen bu rahatsızlığın neden kaynaklandığı, yapılan işle illiyet bağının olmadığının da açıkça belirlenmesi gerekir.
Meslek hastalığı sinsi ilerleyen rahatsızlık olduğundan hastalığın son çalıştığı işle ilgisi olmayıp daha önce çalıştığı işyerleri ile ilgisi belirlendiğinde bu işyerlerine HMK m.124 uyarınca husumet yöneltilmesi sağlanmalıdır. Ayrıca işveren tarafından meslek hastalığı tespitine ilişkin Kurum iptali davası açılması halinde, sigortalının hak alanını ilgilendirdiğinden, davada taraf yapılması ve cevap vermesi ve delillerini bildirmesi halinde değerlendirilmesi, hukuki dinlenme hakkının gereğidir.
3.Değerlendirme
3.1.Uyuşmazlık davacı işveren tarafından ihbar olunan sigortalının meslek hastalığının Kurumca tespiti ve sürekli iş göremezlik gelirinin bağlanması üzerine Kurumun bağlanan geliri davacı işverenden istemesi üzerine, davacı işveren meslek hastalığında kusuru bulunmadığı gerekçesi ile Kurum işleminin iptali ve ödenen miktarın geri ödenmesine ilişkindir.
3.2. Sigortalının davalı Kurumca davacı işyerinde çalışması nedeni ile meslek hastalığına yakalandığının tespit edildiği ve sürekli iş göremezlik oranının %24 olarak belirlendiği, Kurumca sigortalıya sürekli iş göremezlik geliri bağlandığı ve bağladığı gelir nedeni ile Kurumun davacı işverene rücu ettiği, davacı işverenin de ödeme yapması üzerine bu davayı açtığı, açılan bu davada Mahkemece davacı işverene süre verilmesi üzerine işverence Kurum ve sigortalı davalı gösterilerek meslek hastalığından dolayı kusur ve sürekli iş göremezlik oranının yeniden tespiti istemi ile dava açıldığı, yapılan yargılama sonunda Uşak 2. İş Mahkemesinin 09.09.2021 tarih ve 20177431 Esas, 2021/369 Karar sayılı ilam ile kusur tespitinin davacı işverenin açtığı geri alınma davasında tartışılması gerektiği, meslek hastalığı sürekli iş göremezlik oranın da aynı olduğu gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiş ve bu karar kesinleşmiştir. O halde sigortalının meslek hastalığı ve bu hastalıktan dolayı sürekli iş göremezlik oranı kesinleşmiştir.
3.3. Dosyada hükme esas kılınan 07.02.2022 tarihli ATK 3. İhtisas Kurulu raporunca değerlendirilen ve Mahkemece işyerinde keşif yapılmadan dosya üzerinden alınan ve aralarında göğüs hastalıkları uzmanı ile iş güvenliği uzmanından oluşan bilirkişi kurulundan alınan raporda her ne kadar ihbar olunan sigortalının meslek hastalığının davacıya ait tekstil işyerinden önce çalıştığı ...Gıda Ltd. Şirketi işyerinde meydana geldiği belirtilmiş ise de, bu işyerinde belge ve bulgu elde edilemeden, faaliyet alanı nedeni ile bu hastalığın meydana çıktığının düşünüldüğü belirtilmiştir. Oysa ihbar olunan sigortalının adı geçen ve hak alanını ilgilendiren ...Gıda Ltd. Şirketince kayda göre çalışması 01.02.2000-15.12.2000 tarihleri arası yaklaşık bir yıldır. Davalı sigortalının bu işyerinden önce 1996-1999 yılları arası yol taşları imalatında başka işyerinde çalıştığı da anlaşılmaktadır. Bu işyerlerindeki çalışmanın meslek hastalığına etkisi üzerinde de durulmamıştır. Bu kapsamda da anılan işyerlerinin de hak alanını ilgilendirdiğinden davada taraf sıfatı kazandırılmalı, yargılamaya dahil edilerek buna göre yargılama yürütülüp sona erdirilmelidir.
3.4. İhbar olunan sigortalı ...n hizmet cetveli incelendiğinde, 15.12.2000 tarihinde ...Şirketine ait işyerinden çıktıktan sonra 19.07.2007 tarihine kadar çalışmadığı ve bu tarihte davacı şirkette işe girerken sağlık raporları alındığı ve periyodik sağlık kontrollerinin yapıldığı, akciğer rahatsızlığı ile ilgili bir teşhis konulmadığı, paketleme işinde çalıştığı, davacıya meslek hastalığı teşhisinin 2013 yılında konulduğu, Adli Tıp Raporunda da her ne kadar sigortalıdaki pnömokonyozun yol taşları imalat ile metal ve alçı malzemelerine maruz kalmasından kaynaklandığı tespit edilmiş ise de başlangıcı 28.05.2013 olarak belirlendiği, keza meslek hastalığı tespit raporunda davacının tekstil işyerinde çarşafları paketlerken toza maruz kaldığını belirttiği, özellikle pamuklu tekstil ürününde çıkan tozun öksürük ve boğazda kaşıntı yaptığını, ayrıca paketleme ile boyahane, baskı ve ve kesimin aynı bölümde olduğunu, boya kokusuna maruz kaldığını beyan ettiği, raporda meslekte toza maruz kalma tanısı da konulduğu anlaşılmaktadır.
3.5. O halde sigortalının çalıştığı diğer önceki şirketlerin hak alanını ilgilendirdiğinden, bu şirket tüzel kişileri davada taraf gösterilmeli, davaya dahil edilecek işverenlere ait iş yerleri de dahil olmak üzere, iş yerlerinde uzman doktor ve iş güvenliği uzmanlarından oluşturulacak bilirkişi heyeti ile keşif yapılmak suretiyle meslek hastalığına maruziyetin başlangıcı, süresi belirlenmeli, son iş yeri olan davalıya ait iş yerinde de toza maruz kaldığı tanısı da dikkate alınarak bu çalışma ortamının meslek hastalığı ile ilgili etkisi belirlenmeli tüm rapor ve kayıtlar birlikte değerlendirilerek meslek hastalığı ve kusur durumları belirlenmeli, sonucu göre karar verilmelidir.
3.6. Eksik inceleme ile karar verilmesi hatalı olup kararın bozulması gerekmiştir.
VI.KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
21.01.2026 gününde oy birliğiyle karar verildi.