"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ: İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 32. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/1980 E., 2023/232 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ: İstanbul 14. İş Mahkemesi
SAYISI : 2021/260 E., 2022/436 K.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davacılar vekili ile davalı... Asansör Ltd. Şti. vekili ile davalı...Tur. Yat. A.Ş. vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlenildikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
1.Davacılar vekili dava dilekçesinde davacılar murisi...' ün davalı ... Asansör Bakım Onarım Montaj İnş Taah. Hırd. Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti. unvanlı şirketin elemanı olarak davalı...İnş. Taah. Tic. A.Ş' nin yüklenicisi olduğu ...Tadilat, Güçlendirme ve Otopark İnşaatı Projesi kapsamında çalışmakta iken geçirdiği iş kazası neticesinde hayatını kaybettiğinden bahisle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla davacı ... için 1.000 TL maddi, 25.000TL manevi,davacı Melike için 1.000 TL maddi,15.000 TL manevi,davacı ...için 1.000 TL maddi,15.000 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsilini talep etmiştir.
2.Davacı vekili 12/02/2018 tarihli dilekçesi ile maddi tazminat talebini davacı ... için 419.259,00 TL, davacı ... için 148.344,96 TL, davacı ... için 94.499,60 TL olarak artırmıştır.
II. CEVAP
1.Davalı...Tur. Yat. A.Ş. vekili cevap dilekçesinde; müvekkil şirketin, mülkiyeti...Holding A.Ş. adına kayıtlı otel inşaatının restarasyonu ve yinelenmesi projesini hayata geçirmek üzere inşaat işlerini kısım kısım alt yüklenicilere devrettiğini, ihale makamı konumunda işveren firma olduğunu, müvekkilinin asıl işveren olmadığını, ihale makamı olduğunu belirterek davanın husumet yönünden reddini talep etmiştir.
2.Davalı ... Asansör Bakım Onarım Tic. Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesinde, ......'ün müvekkilinin değil asıl işverenlerin çalışanı olduğunu, müvekkili şirket ile ...şirketi arasında kurulan alt işverenlik asıl işverenlik ilişkisinin İş Kanunu'nun 2/7 hükmü gereğince geçersiz olduğunu, müteveffanın kazanın meydana gelmesinde asli ve ağır kusurlu olduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
3.Davalı ... Dış Ticaret Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesinde, iş kazası sonucunda vefat eden işçinin müvekkili şirket çalışanı olmadığını, müvekkil şirketin kaza nedeniyle kusursuz sorumluluğundan söz edilemeyeceğini, kazanın gerçekleşmesine neden olan iskelede çalışılması emrini müvekkili şirket yetkilerinin vermediğini, müvekkili şirket ile Düztaş firması arasında imzalanan Asansör Montajı Taşeron Sözleşmesinin 11. maddesi uyarınca iş kazalarından doğan her türlü sorumluluğun düztaş firmasına ait olduğunu, gerekli tedbirleri almalarından taşeron düztaş firmasının sorumlu olduğunu, müvekkili firmanın kazanın gerçekleşmesinde her hangi bir kusuru bulunmadığını belirterek, davanın reddine karar verilmiseni talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "...Dosya kapsamından, dava dışı mal sahibi...Holding A.Ş unvanlı şirkete ait " ...Tadilat, Güçlendirme ve Otopark İnşaatı Projesi" işini yüklenen davalı...İnş. Taah. Tic. A.Ş. tarafından proje kapsamında 1 adet makine daireli ve 14 adet makine dairesiz tip toplam 15 adet asansörün imalatı, şantiyede montajı ve çalışır halde teslimi işlerini 28.05.2010 tarihli sözleşme ile davalı ...Dış. Tic. Ltd. Şti. unvanlı şirkete verdiği, davalı ...Dış. Tic. Ltd. Şti. unvanlı şirketin sözleşme kapsamında üstlenmiş olduğu asansörle ilgili işlerin montaj işçiliğini 13.12.2010 tarihli sözleşme ile davalı ... Asansör Bakım Onarım Montaj İnş Taah. Hırd. Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti. unvanlı şirketin verdiği, davacılar murisi...'ün 15.02.2011 tarihinden itibaren davalı ... Asansör Bakım Onarım Montaj İnş Taah. Hırd. Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti. unvanlı şirkette sigortalı olarak çalıştığı anlaşılmaktadır....
Dosya içerisinde iş sağlığı ve güvenliği mevzuatı kapsamında işin emniyetli ve sağlıklı ilerlemesi ve mevzuatın gerekliliklerinin saha içerisinde anlaşılmasının sağlanması adına mevzuattaki görev rol ve sorumlularını yerine getirdiğinin dosya içerisinde yer alan eksikliklerden kaynaklı olarak, işin yürütümünden talimatların hazırlanması için çalışmaların düzenlenmemesi, denetim ve gözetim borcunu yerine getirdiğinin anlaşılamamasından dolayı ......'ün işvereni konumundaki asıl işverenler davalı ...Dış Tic. Ltd. Şti. ve davalı...İnş. Firması ile alt işveren davalı ... Asansör Bakım Onar. Mont.İnş. Taah. Gıda San ve Tic. A.Ş'nin kazanın oluşumunda müşterek ve müteselsilen kusurlu oldukları, asıl işverenlerden ...Dış Tic. Ltd. Şti. unvanlı şirketin %30, davalı...İnş. firmasının %20, alt işveren davalı ... Asansör Bakım Onar. Mont. İnş. Taah. Gıda San. ve Tic. A.Ş'nin %40 oranında kusurlu oldukları, kazazede işçinin aklı ... ve tesis bünyesinde çalışma süresine bağlı olarak tehlikeleri anlayabilecek kişi olarak anlaşılması, kendisine verilen talimatlar doğrultusunda kişisel koruyucu donanımını kullanmamasından dolayı kazanın yaşanmasında, çalışmaktan kaçınma hakkının olmasından kaynaklı emniyetsiz çalışmaktan imtina edebileceğinden dolayı...' ün tali kusurlu olduğu, bu konudaki kusur oranını dosya içerisindeki eksikliğe bağlı olarak %10 kusurlu olduğu olduğu kanaatine varılmıştır. Davacıların maddi zararının tespiti hususunda dosya hesap bilirkişine tevdi edilmiş ve alınan 12.02.2018 tarihli hesap raporu denetime açık ve hüküm kurmaya elverişli bulunduğundan davacıların maddi tazminata yönelik davasının belirtilen miktar itibariyle kabulüne karar vermek gerekmiştir. Kazanın davacılar üzerindeki etkisi, ailece yaşadığı üzüntü ve kaygı, mali ve sosyal durumları değerlendirilerek hakkaniyet ölçütü çerçevesinde davacıların manevi tazminat taleplerinin kabulüne karar verilmiş ve hüküm altına tüm tazminatlardan davalılar faizleri ile birlikte müştereken ve müteselsilen sorumlu tutulmuş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur...." gerekçesiyle,
" Davanın kabulüne,
1.Davacı ... için 419.259,00 TL, ... için 148.344,96 TL, davacı ... için 94.499,60 TL maddi tazminatın,kaza tarihi olan 28.03.2012 tarihinden başlayacak yasal faizi ile birlikte;
2.Davacı ... için 25.000,00TL ...ve Melike için 15.000,00'şer TL manevi tazminatın kaza tarihinden başlayacak yasal faizi ile birlikte, davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,
3.Mahkememiz 24/05/2021 tarihli ara karar ile Borçlar Kanunu 76/1-2 maddesi uyarınca davacı 2...8 TC Kimlik no.lu ...'e net 100.000,00 TL davacı 1...7 TC kimlik no.lu ...'e net 50.000,00 TL ve diğer davacı 4...4 TC kimlik nolu ...'e net 50.000,00 TL toplam: 200.00,00TL maddi tazminat talebine ilişkin ön ödeme alacağına kaza tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte tahsil edilmesi halinde alacaktan mahsup edilmesine,
4. Fazlaya ilişkin taleplerin reddine, " karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... Asansör Ltd. Şti. vekili ile davalı...Tur. Yat. A.Ş. vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "...Dairemizce istinaf incelemesinin duruşmalı yapılmasına karar verilmiş, 01.12.2022 tarihli tensip 3 nolu ara kararı ile davacı vekiline, İstanbul 14. İş Mahkemesinin 24/05/2021 tarihli kararı ile Türk Borçlar Kanunu madde 76'ya göre hükmedilen peşin ödemenin tahsil edilip edilemediği ve buna ilişkin belgelerin sunulması konusunda yazılı beyanda bulunmak üzere kesin süre verilmiş, davacı vekilince "İstanbul 14. İş Mahkemesinin 24/05/2021 tarihli ara kararıyla verilen ... için 100.000.00TL ... için 50.000.00TL, ... için verilen 50.000.00TL olmak üzere verilen toplam 200.000.00TL geçici ödemeye ilişkin kısmın tahsil edildiği, hükümle birlikte hükmedilen geçici ödemenin faizine ilişkin kısmının tahsil edilemediği" beyan edilmiştir.Dosya kapsamı deliller birlikte değerlendirildiğinde; İlk Derece Mahkemesinin ön ödemeye ilişkin kararı yerinde olmakla birlikte, infazda tereddüt oluşturacak nitelikte olduğundan davalı vekilinin bu yöne ilişkin istinaf başvurusu yerinde görülmüş, davacı vekilinin beyanı da gözetilerek Dairemizce düzeltilmiştir.
Sonuç olarak; yukarıda açıklanan gerekçelerle, davalılar vekillerinin istinaf başvurularının yerinde olmadığı, davalı...Tur. Yat. A.Ş. vekilinin ödemeye ilişkin başvurusunun kısmen yerinde olduğu, yargılamada eksiklik bulunmamakla birlikte, kanunun olaya uygulanmasında ilk derece mahkemesince hata edildiği ancak bu durumun yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediği anlaşılmakla, HMK 353/1-b-2 maddesi gereğince Mahkeme kararının kaldırılarak, yeniden esas hakkında karar vermek gerektiği sonuç ve kanaatine varılarak..." gerekçesiyle davalı... Asansör Ltd. Şti. vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine, davalı...Tur. Yat. A.Ş. vekilinin istinaf isteminin kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak,
"1. Davacının davasının kabulü ile
a)Davacı ... için 419.259,00 TL, davacı ... için 148.344,96 TL, davacı ... için 94.499,60 TL maddi tazminatın, kaza tarihi olan 28.03.2012 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte;
b)Davacı ... için 25.000,00TL, davacılar ... ve ... için 15.000,00'er TL manevi tazminatın kaza tarihi olan 28/03/2012 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte, davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,
2.İlk Derece Mahkemesinin 24/05/2021 tarihli ara kararı ile "Borçlar Kanunu 76/1-2 maddesi uyarınca davacı 2...8 TC Kimlik no.lu ...'e net 100.000,00 TL, davacı 1...7 TC kimlik no.lu ...'e net 50.000,00 TL ve diğer davacı 4...4 TC kimlik nolu ...'e net 50.000,00 TL olmak üzere toplam 200.00,00TL maddi tazminat talebine ilişkin ön ödemenin kabulü ile, davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacılara verilmesine" karar verilmiş olmakla, hükmedilen ön ödeme tutarı yönünden İstanbul 37. İcra Müdürlüğünün 2021/27286 Esas sayılı dosyasındaki ödeme tutarına, ödeme tarihinden itibaren asıl alacağın tahsil edildiği tarihe kadar yasal faiz işletilerek, asıl alacağın ödeneceği günkü kapak hesabıyla oluşturulacak miktardan mahsubuna" karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili ile davalı... Asansör Ltd. Şti. vekili ile davalı...Tur. Yat. A.Ş. vekili tarafından temyiz isteminde bulunmuştur.
1.Davacılar vekili temyiz dilekçesinde, Bölge Adliye Mahkemesi kararındaki geçici ödemeye ilişkin kararın infaza elverişli olmadığı, hükümde yer alan "ödeme tutarına, ödeme tarihinden itibaren asıl alacağın tahsil edildiği tarihe kadar yasal faiz işletilerek" ifadesindeki 'asıl alacak' ifadesinin tereddüte sebep olabileceğini belirterek geçici ödemeye ilişkin hükmün bozulmasını talep etmiştir.
2.Davalı...Tur. Yat. A.Ş. vekili temyiz dilekçesinde, şirketin asıl işveren sıfatının bulunmadığını, diğer davalı ... ...Ltd. Şti. ile aralarında eser sözleşmesi olduğunu, kusur raporları arasında çelişkinin giderilmeden karar verildiğini,ceza dosyasında müvekkiline kusur izafe edilmediği gibi kazalının asli kusurlu olduğunun mahkemece dikkate alınmadığını belirterek kararı temyiz etmiştir.
3.Davalı... Asansör Ltd. Şti. vekili temyiz dilekçesinde, kusurun hatalı belirlendiğini,Bölge adliye mahkemesi kararının gerekçesiz olduğunu, maddi tazminatın olayın gerçekleşme şekline ve hakkaniyete göre yeniden belirlenmesi gerektiğini belirterek kararı temyiz etmiştir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Uyuşmazlık, iş kazası nedeniyle maddi ve manevi tazminat istemine ilişkindir.
Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre, davalı...Tur. Yat. A.Ş. vekili ile davalı... Asansör Ltd. Şti. vekilinin tüm, davacılar vekilinin aşağıdaki bent kapsamı dışındaki sair temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.
6098 sayılı TBK’nın 76. maddesinde zarar görenin, iddiasının haklılığını gösteren inandırıcı kanıtlar sunması ve ekonomik durumunun da gerektirmesi durumunda hâkimin, istem üzerine davalının zarar görene geçici ödeme yapmasına karar verebileceği, davalının yaptığı geçici ödemelerin, hükmedilen tazminattan mahsup edileceği, tazminata hükmedilmezse hâkimin, davacının aldığı geçici ödemeleri, yasal faizi ile birlikte geri vermesine karar vereceği hüküm altına alınmıştır.
Somut olayda, Bölge Adliye Mahkemesince İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmak suretiyle kurulan hükümde davacılara geçici ödeme tutarı olarak toplam 200.000 TL'nin davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile geçici ödemelerin tahsili için davacılar tarafından başlatılan icra takip dosyasındaki ödeme tutarına, ödeme tarihinden itibaren asıl alacağın tahsil edildiği tarihe kadar yasal faiz işletilerek, asıl alacağın ödeneceği günkü kapak hesabıyla oluşturulacak miktardan mahsubuna" şeklinde infaza elverişli olmayacak şekilde hüküm kurulmuş olması doğru olmamıştır.
Mahkemece yapılacak iş, her bir davacı için yapılan geçici ödeme tutarının mahsubu ile bakiye maddi tazminat tutarının hüküm altına alınması ile her bir davacı için yapılan geçici ödeme tutarının kaza tarihinden ödeme tarihine kadar, bakiye maddi tazminat tutarı için kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline ilişkin infaza elverişli hüküm kurmaktan ibarettir.
O halde, davacılar vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve Bölge Adliye Mahkemesince verilen karar bozulmalıdır.
VI. KARAR:
Açıklanan sebeplerle,
Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
Peşin alınan temyiz harcının istek halinde davacılara iadesine,
Aşağıda yazılı temyiz harcının temyiz eden davalılardan alınmasına,
Dosyanın Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
21.01.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.