"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ :İş Mahkemesi
SAYISI : 2022/58 E., 2023/464 K.
Mahkeme kararı, davacı vekili ile davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I.DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının davalı iş yerinde 01.10.2003 - 05.12.2008 tarihleri arasında ayakkabı ustası olarak çalıştığı, davalı işverence çalıştığı süre boyunca 01.04.2004 - 14.10.2004, 31.01.2007 - 14.04.2007, 01.09.2007 - 28.06.2008, 01.11.2008 - 05.12.2008 tarihleri arasında sigortalarının yatırılmadığını öğrendiği, davalı işverene başvurduğu, ancak olumlu bir yanıt almadığı, bu nedenle iş akdinin 05.12.2008 tarihinde son bulduğu iddiasıyla 01.04.2004 - 14.10.2004, 31.01.2007 - 14.04.2007, 01.09.2007 - 28.06.2008, 01.11.2008 - 05.12.2008 tarihleri arasında ve davacının bu süreler dışında ortaya çıkabilecek süreler içinde çalışmaları geçen sürelerle ilgili tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
II.CEVAP
1.Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın haksız ve dayanaktan yoksun olduğu, Kurumda işlem gören davalıya ait iş yerinin 25.08.2003 tarihi itibariyle 5510 sayılı Kanun kapsamına alındığı ve 2008/11. aydan sonra işverenin beyanının mevcut olmadığı, davacının hizmet cetveli incelendiğinde talep ettiği sürelerin bir kısmında sigortalı olduğunun tespit edildiği, bu süreler yönünden talebin dinlenebilir olmadığı, davacının çalışmaları bakımından davalı Kurum kayıtlarının esas olduğu, davacının işyerinde devamlı olarak çalışmasının yazılı ve sağlıklı deliller ile ispatlaması gerektiği, hizmetin geçtiği iddia edilen sürede 506 sayılı Kanun kapsamında bulunup bulunmadığı, iş yerinin gerçekte var olup olmadığının vergi dairelerinden, esnaf ve sanatkarlar sicilinden, meslek kuruluşlarından sorulması ve bu kayıtların incelenmesi, çalışmanın sigorta çalışma niteliğinde olup olmadığının tespit edilmesi gerektiği, tanık beyanlarının değil, Kurum kayıtlarının esas alınması gerektiği savunmasıyla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
2.Davalı işveren davaya cevap vermemiştir.
III.MAHKEME İLK KARARI
Mahkeme tarafından 26.03.2012 tarihli ve 2010/75 Esas, 2012/228 Karar sayılı kararla dosyadaki tüm deliller birlikte değerlendirildiğinde davacının davalı iş yerindeki çalışmasının devamlı olduğunun anlaşıldığı, davacının davalı iş yerinde kesintisiz olarak kalfa olarak çalıştığı, davacının çalışmaları aralıksız olmasına karşın davalı işverenin davacının sigortada eksik bildirimde bulunduğu gerekçesiyle davanın kabulüne, davacının davalı iş yerinde, 01.04.2004 - 14.10.2004 tarihleri arasında, 31.01.2007 - 14.04.2007 tarihleri arasında, 12.05.2007 - 28.07.2007 tarihleri arasında, 01.09.2007 - 28.06.2008 tarihleri arasında, 01.11.2008 - 05.12.2008 tarihleri arasında çalıştığının ve çalıştığı sürenin sigorta kapsamında kaldığının tespitine karar verilmiştir.
IV.BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
1. Mahkemenin 26.03.2012 tarihli ve 2010/75 Esas, 2012/228 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuş ve Dairemizce 27.06.2013 tarihli ve 2012/23708 Esas, 2013/14454 Karar sayılı ilamla aşağıdaki gerekçeyle Mahkeme kararı bozulmuştur:
"...Davada somutlaşan olayda, davacının davalı işyerinden verilen herhangi bir işe giriş bildirgesinin bulunmadığı, hizmet cetvelinden, ... numaralı davalı işyerinden Kuruma bildirilen hizmetlerinin bulunduğu ve fakat ihtilaf konusu dönemin bir kısmında dava dışı ... numaralı Suat Levent Tanca ünvanlı işyerinden Kuruma bildirilen çakışan hizmetlerinin bulunduğu, davalı işyerinin 25.08.2003 – 30.11.2008 tarihleri arasında Kanun kapsamında olduğu, davacı–bordro tanıkları ile komşu işyeri tanıklarının beyanlarında; davacının 2003– 2009 yılları arasında davalı işyerinde çalıştığını, ancak 2007 yılında kalp krizi geçirip rahatsızlığı nedeniyle yaklaşık 3–4 ay çalışamadığını beyan ettikleri görülmüştür.
Re'sen araştırma ilkesi uyarınca, Mahkemece; davacının, çalıştığını ancak çalışmasının Kuruma bildirilmediğini iddia ettiği davalı işyerinin tespiti istenen sürede faaliyette bulunup bulunmadığı, kapsam ve niteliği üzerinde durulmalı; davacının ihtilaf konusu dönemde rahatsızlık geçirip geçirmediği araştırılmalı, geçirmiş ise rahatsızlığına ilişkin hasta sevk kağıtları ve hastane kayıtları getirtilmeli; varsa davacıya ait işçilik alacaklarına ilişkin dava dosyası celbedilmeli ve işçilik alacakları davasında dinlenilen tanık anlatımları ile iş bu davada bilgi ve görgülerine başvurulan tanık beyanları karşılaştırılarak, varsa çelişkiler giderilmeli; dinlenen tanıkların sözleri değerlendirilirken bunların inandırıcılığı üzerinde özellikle durulmalı, verdikleri bilgilere nasıl vakıf oldukları, işveren ve davacıyla ilişkileri, bazen uzun yılları kapsayan bilgilerin insan hafızasında yıllarca eksiksiz nasıl taşınabileceği düşünülmeli ve tanıklar buna göre yukarıda belirtilen hususlar çerçevesinde isticvap olunmalı, işyerinin kapsam, kapasite ve niteliği ile bu beyanlar kontrol edilmeli; ayrıca davalı Kurum tarafından eldeki davanın açılmasından önce veya sonra bu işyerinde yapılmış denetimler olup olmadığı, çalışan sayısının tam olarak tespit edilip edilmediği araştırılmalı; böylelikle; davacının fiili çalışmalarının varlığı, başlangıç ve bitiş tarihleri, kesintili mi, sürekli mi olduğu hiçbir kuşku ve duraksamaya meydan vermeyecek biçimde belirlenerek, toplanan ve toplanacak delillerin sonucuna göre davaya konu talep hakkında bir karar verilmelidir.
Kabule göre de; davacı dava dilekçesinde açıkca 12.05.2007 – 28.07.2007 tarihleri arasındaki sürenin tespitine karar verilmesini istemediği halde, mahkemece, Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 26. maddesine (Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 74. maddesi) aykırı şekilde, anılan tarihler arasındaki hizmet süresinin de tespitine karar verilmiş olması; davacının ihtilaf konusu dönemin bir kısmında dava dışı ... numaralı Suat Levent Tanca ünvanlı işyerinden Kuruma bildirilen çakışan hizmetlerinin bulunduğu anlaşılmasına rağmen, çakışan hizmet süresinin dışlanmaması; 326,15 TL yargılama giderinin hükümde vekalet ücreti olarak gösterilmiş olması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir..."
2.Mahkeme tarafından bozma ilamına uyularak 22.03.2017 tarihli 2013/629 Esas, 2017/53 Karar sayılı kararla Yargıtay bozma kararında davacının dava dışı ... sicil no.lu iş yeri ile çakışan hizmetleri bulunduğu belirtilmiş ve bu hizmetlerin dışlanmamasının usül ve yasaya aykırı olduğu belirtilmiş ise de davacının ... sicil no.lu iş yerinden 2003/1. döneminde 73 gün, 2003/2. döneminde 120 gün, 2003/1. döneminde 120 gün, 2004/1. dönem 120 gün, 2004/5. döneminde 1 gün sigortalı çalışmaları olduğu ve bu çalışmaların tespit talep edilen sürelerle çalıştığı gerekçesiyle davanın kabulüne, davacının davalı iş yerinde, 01.04.2004 - 14.10.2004 tarihleri arasında, 31.01.2007 - 14.04.2007 tarihleri arasında, 01.09.2007 - 28.06.2008 tarihleri arasında, 01.11.2008 - 05.12.2008 tarihleri arasında çalıştığının ve çalıştığı sürenin sigorta kapsamında kaldığının tespitine karar verilmiştir.
3.Mahkemenin 22.03.2017 tarihli 2013/629 Esas, 2017/53 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuş ve Dairemizce 09.11.2021 tarihli ve 2020/2334 Esas, 2021/13772 Karar sayılı ilamla aşağıdaki gerekçeyle Mahkeme kararı bozulmuştur:
"...Eldeki davada ise, mahkemece bozma sonrasında, talebe konu dönem içerisinde tüm dönemde bordrolu olduğu tespit edilebilecek ve davacının çalışmalarını bilebilecek durumdaki tanıkların tespiti ile, özellikle 01.04.2004 - 14.10.2004 tarihleri ve 01.09.2007 - 28.06.2008 tarihleri arasında kalan dönem bakımından bordrolu olan tanıkların tespit edilmesi ve beyanlarının alınması, diğer taraftan, davacının 13.04.2007 - 26.04.20 07... .05.2007 - 28.07.2007 arasında raporlu olduğu için çalışamayacağı ve gerek görülmesi halinde komşu tanıklarının usulünce ve emniyet tespiti aracılığıyla tespit edilmesi sonucunda dinlenmesi ve uyulan bozma ilamında da belirtildiği şekilde, davacının ihtilaf konusu dönemin bir kısmında dava dışı ... numaralı Suat Levent Tanca unvanlı işyerinden Kuruma bildirilen çakışan hizmetlerinin bulunduğu anlaşılmasına rağmen, çakışan hizmet süresinin dışlanmaması usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir..."
4.Mahkeme tarafından bozma ilamına uyularak yukarıda tarih ve sayılı belirtilen kararlı bozma ilamı doğrultusunda gerekler yerine getirilmiş olup tekrar bordrolu tanıklar tespit edilmiş SGK tarafından iş yerinde denetleme yapılıp yapılmadığı araştırılmış yine emniyet birimlerince komşu iş yeri tanıkları araştırılmış, tüm bordro örnekleri celp edilmiş, bu konuda temin edilenler tanık ... yeniden dinlenmiş tekrar toplanan tüm deliller ışığında ve davacı asilinde ayrıntılı isticvabı yapılarak bilirkişiden rapor alınmış, bilirkişi tarafından yapılan tespit içerilerine göre davacının talep ettiği dönem itibari ile davacının anılan iş yerinde bir kısım çalışmalarının bulunduğu davacının talep ettiği 01.04.20 04... .05.2004 tarihleri arasındaki çalışmalarının eksiksiz olarak dava dışı ... sicil numaralı işveren yanında geçmesi ve kurum kayıtlarında gözükmesi yine davacının 13.04.20 07... .04.2007 tarihleri arasında hastanede yattığı, 03.05.20 07... .07.2007 tarihleri arasında ise raporlu olarak tespit edildiği buna göre davacının kurum kayıtlarında gözükmeyen 02.05.20 04... .10.2004 02.05.2004 - 13.10.2004 tarihleri arasında 1 61... .02.2007 - 12.04.2007 tarihleri arasında 72... .09.2007 - 27.06.2008 tarihleri arasında 2 96... .11.2008 - 05.12.2008 tarihleri arasında 35 gün çalışmasının kurum kayıtlarında gözükmediği bu dönem itibari ile sigorta primine esas asgari kazanç ile çalıştığı gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne, davacının davalı iş yerinde Kurum kayıtlarında gözükmeyen 02.05.2004 - 13.10.2004 tarihleri arasında 161 gün, 01.02.2007 - 12.04.2007 tarihleri arasında 72 gün, 02.09.2007 - 27.06.2008 tarihleri arasında 296 gün, 01.11.2008 - 05.12.2008 tarihleri arasında 35 gün sigorta primine esas asgari kazançla çalıştığının tespitine, fazlaya dair taleplerinin reddine karar verilmiştir.
V.TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
1.Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; davacı lehine vekalet ücretinin sadece şirketten tahsiline karar verildiği iddiasıyla temyiz isteminde bulunmuştur.
2.Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde özetle; resmi kayıt ve belgelerin irdelenmediği, tanıkların yetersiz olduğu, iddiaların ispat edilemediği iddiasıyla temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Uyuşmazlık, hizmet tespitine ilişkindir.
1.Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun Geçici 3. maddesi yollamasıyla 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 428. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2.Temyizen incelenen Mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz kapsam ve nedenlerine göre, temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davacı vekili ile davalı Kurum vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,
Aşağıda yazılı temyiz harcının temyiz eden ilgiliye yükletilmesine,
Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,
20.01.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.