"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ :İş Mahkemesi
SAYISI : 2023/165 E., 2024/274 K.
Mahkeme kararı, davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I.DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacı şirketin davalı Kurum nezdinde ... iş yeri sicil numarasında kayıtlı olduğu, iş kolunun ... kod olarak tespit edilmek suretiyle primlerinin ödendiği, ancak davacı şirket ile dava dışı .... A.Ş arasında iş ortaklığı kapsamında 04.04.2007 - 15.05.2008 tarihleri arasında yürütülen ... Ankara ... getirilmesi amacıyla döşenecek 3.ana ishale hattı için boru satınalma projesine ilişkin yapılan inceleme neticesinde iş kolu kodunun haksız olarak 4221 olarak değiştirilmesine dair karar verilmek suretiyle 117.014,39 TL fark prim talep edildiği, iş kolunun bu şekilde değiştirilmesinin haksız olduğundan iş kolu değiştirilmesine yönelik Kurum işleminin iptali ile haksız tahakkuk ettirilen 117.014,39 TL'lik fark primini iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
II.CEVAP
Davalı Kurum cevap dilekçende özetle; Kurum işlemlerinin yerinde olduğu savunmasıyla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
III.MAHKEME İLK KARARI
Mahkeme tarafından 16.05.2013 tarihli ve 2013/362 Esas, 2013/171 Karar sayılı kararla davanın kabulü ile davalı Kurumca davacı Şirkete ait iş kolu kodunun 4221 olarak değiştirilmesie yönelik işlemin iptali ile iş kolu kodunun daha önce uygulanan ... kod olarak tespitine, bu yönde davalı kurumca tahakkuk ettirilen 117.014,39 TL'lik fark primin iptaline karar verilmiştir.
IV.BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
1.Mahkemenin 16.05.2013 tarihli ve 2013/362 Esas, 2013/171 Karar sayılı sayılı kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuş ve Dairemizce 22.09.2014 tarihli ve 2013/20962 Esas, 2014/18195 Karar sayılı ilamla aşağıdaki gerekçeyle Mahkeme kararı bozulmuştur:
"...Eldeki davada; Mahkemece, öncelikle, davacı şirketin yukarıda açıklanan itiraz prosedürü çerçevesinde, davanın süresi içerisinde açılıp açılmadığı belirlenmeli, sonrasında ise davacı şirketin aldığı ihalelerin nitelikleri ve sözleşme hükümleri dikkate alınarak, davacı şirketin işyerlerinde yapılmakta olan asıl işin belirlenmesi ve prim tarifesinin 6. maddesi gereğince asıl işin tabi olduğu prim oranı ve tehlike sınıfına tabi olması gerektiği hususları gözetilmeksizin, yazılı şekilde hüküm tesisi, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.
Mahkemece, açıklanan hususlar çerçevesinde yapılan işler ve bu işlerin şirketin asıl işi olup olmadığı araştırılarak, hangi iş kolunda olması gerektiği hususu, açık olarak belirlendikten sonra, bir karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde karar verilmesi, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir..."
2.Mahkeme tarafından bozma ilamına uyularak 14.07.2015 tarihli ve 2015/178 Esas, 2015/617 Karar sayılı kararla davanın kabulü ile davalı Kurum tarafından davacı şirkete ait iş kolu kodunun 4221 olarak değiştirilmesine yönelik işlemin iptali ile iş kolu kodunun daha önce uygulanan ... kod olarak tespitine, bu yönde davalı Kurumca tahakkuk ettirilen 117.014,39 TL'lik fark primin iptaline karar verilmiştir.
3.Mahkemenin 14.07.2015 tarihli ve 2015/178 Esas, 2015/617 Karar sayılı sayılı kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuş ve Dairemizce 21.03.2016 tarihli ve 2015/25104 Esas, 2015/3736 Karar sayılı ilamla aşağıdaki gerekçeyle Mahkeme kararı bozulmuştur:
"...Eldeki davada ise bozma gereklerinin yerine getirildiğinden bahsedilmesi olanaksız olup, davacı şirketin aldığı her iki ihale bakımından davalı Kurum raporundaki tespitlere göre 5510 sayılı Yasanın 59’uncu maddesi kapsamı da dikkate alınarak, alınan 2. İhalede ... Makine .... .... Ltd. Şti’nden her türlü ekipman ve işçilik işini asıl işveren taşeron ilişkisi çerçevesinde yaptırıp yaptırmadığı, aynı şekilde ihaleli iş kapsamındaki gerekli ... borularının yerleştirilmesi aşamasında boru altlarındaki yatakların hazırlanması, gömleklenmesi ve sıkıştırılması işinde de ... AŞ ile ... .... Taah. San. Tic. Ltd. Şti’ni taşeron sıfatıyla çalıştırıp çalıştırmadığı hususunda bir değerlendirme yapılmalı, ayrıca ... Şantiye Şefinin kuruma verdiği beyanları da dikkate alınmak suretiyle, davacı şirketin taşeron kodu ile teknik şartnamenin 10’uncu maddesine aykırı şekilde farklı işyerlerine ait sicil numaraları kullanarak davalı Kurum iddiasına göre prim kaybına neden olup olmadığı hususunda gerektiğinde keşif de yapılması suretiyle ilk bozma kararımız çerçevesinde, konusunda uzman bilirkişilerden davalı Kurum raporunun tamamını irdeleyen ve rapordan ayrılma yönlerini de denetime uygun şekilde ve sayısal verilerle belirtir şekilde uygun bir rapor aldırılması gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
Mahkemenin, yukarıda açıklanan maddi ve hukuki olgular doğrultusunda araştırma yaparak, elde edilecek sonuca göre bir karar vermesi gerekirken, eksik araştırma sonucu yazılı şekilde hüküm kurması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir..."
4.Mahkeme tarafından bozma ilamına uyularak 01.12.2020 tarihli ve 2016/653 Esas, 2020/627 Karar sayılı kararla davanın reddine karar verilmiştir.
5.Mahkemenin 01.12.2020 tarihli ve 2016/653 Esas, 2020/627 Karar sayılı sayılı kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuş ve Dairemizce 18.10.2022 tarihli ve 2021/5342 Esas, 2022/12659 Karar sayılı ilamla aşağıdaki gerekçeyle Mahkeme kararı bozulmuştur:
"...Eldeki davada ise, bozma sonrası yapılan yargılamada, davalı Kurumun davacı şirkette yapılan geçici görevlendirme tarihlerini dikkate alarak 04.04.2007-31.10.2010 tarihleri arasında iş kolu kodlarının değiştirilmesi ile oluşan fark prim tahakkuku nedeniyle uyuşmazlığın çıktığı, yapılan yargılama sonucunda davacı şirketin ilk ve ikinci ihalelerin teknik şartnamelerinin 10. Madde hükümlerinin birbirinden farklı sonuçlar doğuracak niteliği, bu kapsamda alınan ikinci ihalenin ilk ihalenin devamı niteliğinin bulunmadığı ve daha ağır şartlarla davacı şirketin yükümlülük altına girdiği hususunun davalı Kurum tespitleri ve dosyadaki ihale dökümanları ile yapılan keşif özetleri ile ödenen hak edişlerin incelenmesinden anlaşılmakta olup, mahkemece, davacı şirketin iddialarının yerinde olmadığı buna göre kurum tahakkukunun iptali siteminin tamamen reddi gerekeceği kanaati ile yazılı şekilde karar verilmiş ise de; esasen alınan ihale süresinin 04.04.2007-15.05.2008 tarihleri arasında kaldığının açıkça anlaşılması karşısında, davalı Kurumca yapılan tahakkukun bu dönem ile sınırlı olarak yerinde olduğu (2007/4-2008/4), bu dönemler dışında kalan süre bakımından yapılan tahakkukun iptali gerektiği hususu belirgindir. Buna göre, mahkemece ihale dönemleri ile sınırlı olarak yapılan tahakkukun yerindeliği göz önüne alınarak, sonuca göre bir karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.
Mahkemenin, yukarıda açıklanan maddi ve hukuki olgular doğrultusunda araştırma yaparak, elde edilecek sonuca göre bir karar vermesi gerekirken, yanılgılı değerlendirme sonucu yazılı şekilde hüküm kurması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir..."
6.Mahkeme tarafından bozma ilamına uyularak yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kısmen kabul kısmen reddine, 2007/5-12,2008/1-4 ayları arasındaki döneme ilişkin Kurum tarafından yapılan tahakkukun yerinde olduğu anlaşılmakla bu dönem bakımından talebin reddine, 2008/5-2010/10 ayları arasındaki fark prim tahakkuku işleminin iptaline karar verilmiştir.
V.TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde özetle; Kurum işlemlerinin yerinde olduğu, eksik araştırma ile karar verildiği iddiasıyla temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Uyuşmazlık, iş kolu kodunun değiştirilmesi ve bu işleme dayalı olarak fark prim tahakkukuna dair Kurum işleminin iptaline ilişkindir.
1.Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun Geçici 3. maddesi yollamasıyla 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 428. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2.Temyizen incelenen Mahkeme kararının önceki Yargıtay bozma ilâmına uygun biçimde verilmiş olduğu, bozma ile kesinleşen ve karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davalı Kurum vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,
Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,
03.02.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.