"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ :İş Mahkemesi
SAYISI : 2021/236 E., 2022/205 K.
Mahkeme kararı, davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I.DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı Kurum tarafından 05.01.2013 tarih ve 253,921 sayılı yazıları ile şirketin 31035.58 işyeri dosya numaralı işyerinden dolayı 2005/9, 10, 11, 12, 2006/1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 2007/1, 2, 3, 4. aylar sebebiyle ödenmesi gereken borç aslı ve gecikme zammı toplam 365.826,34 TL'nin 7 gün içerisinde ödenmesinin talep edilmiş olduğu, yasal sürede şirket tarafından 31.01.2013 tarih ve 2013/d.2-009 sayılı yazısı ve ekleri ile SGK... Komisyonuna prim aslı ve gecikme zammına yönelik 5510 sayılı Kanun'un 86. maddesi uyarınca itirazda bulunulduğu, itirazın reddedilmiş olup ret yazısının şirkete 07.02.2013 tarihinde tebliğ edilmiş olduğu, süresinde iş bu davayı açtıkları, davalı idare tarafından itirazlarının reddine ilişkin verilen kararın hukuka aykırı olduğu iddiasıyla SGK... Komisyonunun 01.02.2013 tarih ve 2.062.618 sayılı itirazlarının reddine ilişkin karara karşı itirazlarının kabulüne karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
II.CEVAP
Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; Kurum işlemlerinin yerinde ve mevzuata uygun olduğu savunmasıyla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
III.MAHKEME İLK KARARI
Mahkeme tarafından 07.10.2013 tarihli ve 2013/113 Esas, 2013/381 Karar sayılı kararla davacının davasının kabulüne buna göre Sivas SGK İl Müdürlüğü... Komisyonunun davacı şirketin itirazlarını reddeder mahiyetteki 01.02.2013 tarih ve 2.062.618 sayılı kararının kaldırılmasıyla davacı tarafın itirazının kabulüne karar verilmiştir.
IV.BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
1. Mahkemenin 07.10.2013 tarihli ve 2013/113 Esas, 2013/381 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuş ve Dairemizce 16.04.2015 tarihli ve 2014/14188 Esas, 2015/7325 Karar sayılı ilamla aşağıdaki gerekçeyle Mahkeme kararı bozulmuştur:
"...Somut olay incelendiğinde, davalı Kurum tarafından yapılan kontrol neticesinde, 2005/9-2007/4 dönemleri arasında gerekli şartları taşımadığı halde teşvikten faydalandırıldığından bahisle davacı şirkete eksik işçilik nedeniyle prim borcu çıkartıldığı, davacının 16-344 sayılı genelge gereğince 01.01.2005 tarihinden önce Kuruma vermiş oldukları en son aylık prim ve hizmet belgelerindeki işçi sayısında devreden işçi sayısının nazara alınması gerektiğini belirterek itiraz ettiği, Kurumun itirazı reddetmesi üzerine işbu davanın açıldığı, dosya içerisinde 2004/11 dönemine ilişkin bordroların tam olarak bulunmadığı ile bir sonraki aya devreden işçi sayısının net olarak anlaşılamadığı, öte yandan yine davacı tarafından iddia edilen ilgili aylardaki raporlu işçilerin o döneme karşılık gelen aylarda aylık prim ve hizmet belgelerinde sigortalı olarak gösterilmediği gibi raporlu olduklarına ilişkin herhangi bir bilgi ve belgenin dosya içerisinde bulunmadığı anlaşılmıştır.
Sosyal Güvenlik Kurumu'nun 16-344 sayılı genelgesi gereğince, 01.04.2005 tarihinden önce tescil edilmiş olmaları halinde 01.01.2005 tarihinden önce Kuruma vermiş oldukları en son aylık prim ve hizmet belgelerindeki işçi sayısını en az %20 oranında artırmaları ve çalıştırılan toplam işçi sayısının asgari otuz kişiye ulaşması halinde, bu işyerlerinde çalıştırılan toplam işçi sayısını geçmemek üzere, artırdıkları işçi sayısı ile mevcut işçilerinden artırdıkları işçi sayısının iki katı kadar işçiden dolayı, sigorta primi işveren hissesi desteğinden yararlanabilmeleri mümkün kılınmakla birlikte, mahkemenin, hesaplamada dikkate alınan işçi sayısından, Kasım 2004 tarihindeki aylık prim ve hizmet bordrolarındaki devredilen işçi sayısı toplamının anlaşılması yönündeki görüşü yerinde bulunmakla birlikte, ilgili aylardaki raporlu olduğu iddia edilen işçilerin o dönemdeki aylık prim ve hizmet belgelerinde gösterilmemesi nedeniyle hesaplamaya katılmaması gerektiğinden, mahkemece yapılacak iş öncelikle 2004 Kasım ayına ilişkin aylık prim ve hizmet belgeleri eksiksiz getirtilerek devreden işçi sayısı net olarak tespit edilmeli, ihtilaf konusu 2005/9-2007/4 dönemleri arasında raporlu olduğu iddia edilen kişi sayısı çıkarılmak suretiyle (davalı Kurumun 2005/9-2007/4 dönemlerinde baz aldığı sigortalı sayısı dikkate alınmalı) yeniden denetime elverişli bilirkişi raporu alınıp, Kurumun fazladan tahakkuk ettirdiği prim miktarı tespit edilip sonucuna göre karar verilmesi gerekmektedir..."
2.Mahkeme tarafından bozma ilamına uyularak 09.03.2017 tarihli ve 2015/283 Esas, 2017/29 Karar sayılı kararla davacının davasının kabulü ile ... SGK İl Müdürlüğü... Komisyonunun davacı şirketin itirazlarını reddeder mahiyetteki 01.02.2013 tarih ve 2.062.618 sayılı kararının kaldırılması suretiyle aksi yöndeki Kurum işleminin iptaline karar verilmiştir.
3. Mahkemenin 09.03.2017 tarihli ve 2015/283 Esas, 2017/29 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuş ve Dairemizce 17.04.2018 tarihli ve 2017/2396 Esas, 2018/3734 Karar sayılı ilamla aşağıdaki gerekçeyle Mahkeme kararı bozulmuştur:
"...Mahkemece, yukarıda açıklanan ve karar tarihinden sonra yürürlüğe giren Ek m. 17 hükmüne göre, maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce açılmış davaların konusuz kalacağı ancak bu konuda karar verme yetkisinin ilk derece mahkemesi'ne ait olduğu, Sosyal Güvenlik Kurumu'nun temyiz talebinin de bu kapsamda değerlendirilmesi gerektiğinden anılan yasa maddesi kapsamına göre bir karar verilmesi gerekir..."
4.Mahkeme tarafından bozma ilamına uyularak 09.08.2018 tarihli ve 2018/50 Esas, 2018/294 Karar sayılı kararla davacının davasının kabulüne, davalı Kurumun davacı şirketin itirazlarını reddeder mahiyetteki 01.02.2013 tarih ve 2.062.618 sayılı kararı ile 18.06.2018 tarih, 91720419-202-E.6046759 sayılı prim teşvikinden yararlandırılması talebine yönelik red kararının iptaline, davacı şirketin sigorta prim teşvikinden yararlandırılmasına yönelik başvurusunun işleme alınması gerektiğinin tespitine karar verilmiştir.
5. Mahkemenin 09.08.2018 tarihli ve 2018/50 Esas, 2018/294 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuş ve Dairemizce 08.05.2019 tarihli ve 2018/5959 Esas, 2019/4076 Karar sayılı ilamla aşağıdaki gerekçeyle Mahkeme kararı bozulmuştur:
"...Yukarıda belirtilen açıklamalar ışığında somut olaya dönüldüğünde, uyulan bozma ilamında belirtildiği üzere, davanın konusuz kaldığından bahisle karar verilmesine yer olmadığına dair karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir..."
6.Mahkeme tarafından bozma ilamına uyularak 19.09.2019 tarihli ve 2019/173 Esas, 2019/209 Karar sayılı kararla davacının davasının konusuz kalması nedeniyle karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.
7. Mahkemenin 19.09.2019 tarihli ve 2019/173 Esas, 2019/209 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuş ve Dairemizce 22.09.2021 tarihli ve 2020/258 Esas, 2021/10802 Karar sayılı ilamla aşağıdaki gerekçeyle Mahkeme kararı bozulmuştur:
"...Eldeki davada ise, mahkemece, yazılı şekilde karar verilmiş ise de, ek 17. maddenin gelmesi ile oluşan bu yeni durumun dikkate alınması ile davaya konu uyuşmazlığa ilişkin yasal tüm dayanaklar ve teşvik hükümlerinden faydalandırılma, fazla ödenen tutarların iadesi/mahsubu istemleri bakımından ek 17. maddenin ilk üç fıkrası da dâhil olmak üzere yasal tüm dayanaklar irdelenmeli, teşvik veya destekten faydalandırılma şartlarının varlığı ile birlikte incelenmeli ve sonucuna göre bir karar verilmelidir..."
8.Mahkeme tarafından bozma ilamına uyularak yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının davasının kabulüne ... SGK İl Müdürlüğü... Komisyonunun davacı şirketin itirazlarını reddeder mahiyetteki 01.02.2013 tarih ve 2.062.618 sayılı kararının kaldırılmasıyla davacı tarafın itirazlarının kabulü gerektiğinin tespitine karar verilmiştir.
V.TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde özetle; davacının teşvik şartlarını haiz olmadığı, vekalet ücreti ve gider takdirinin yerinde olmadığı iddiasıyla temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Uyuşmazlık, teşvik hükümlerinden yararlandırılması gerektiğinin tespitine ilişkindir.
1.Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun Geçici 3. maddesi yollamasıyla 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 428. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2.Temyizen incelenen Mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz kapsam ve nedenlerine göre, temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davalı Kurum vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,
Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,
03.02.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.