"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ: ... Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2021/2363 E., 2023/1485 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ: Sinop 1. Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi
SAYISI : 2019/355 E., 2021/363 K.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü;
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının, 01.08.2005 tarihinden itibaren davalı Kurum tarafından kendisine yaşlılık aylığı bağlandığını, emeklilik sonrası Sinop Belediyeleri Birliği, özel işyerleri ve... İktisadi İşletmesinde çalışmaya başladıktan sonra davalı Kurum tarafından yaşlılık aylığının durdurulduğunu, Öğretmenevindeki çalışmasının 24.12.2018 tarihinde sona ermesi üzerine kendisine yeniden aylık bağlandığını, Belediyeler Birliği ve Öğretmenevindeki emeklilik sonrası çalışmaları nedeni ile kendisine borç tahakkuk ettirildiğini iddia ederek, söz konusu borçtan sorumlu olmadığının tespitini ve aksine Kurum işleminin iptalini istemiştir.
II. CEVAP
Davalı SGK Başkanlığı vekili cevap dilekçesinde özetle; 5335 sayılı Kanun'un 30. maddesi uyarınca yapılan işlemin yerinde olduğunu savunarak, davanın reddini talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının çalıştığı Öğretmenevinin 5335 sayılı Kanun'un 30/2 maddesi kapsamında olduğu gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf isteminin esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili temyiz dilekçesinde; davacının Öğretmenevi İktisadi İşletmesinde çalıştığını, işverenin ticaret siciline kayıtlı olması sebebiyle özel hukuk tüzel kişisi olduğunu, Öğretmenevi dışında aynı dönemde özel sektör işyerlerinde de çalışması bulunduğundan bu çalışmalar yönünden davanın kabul edilmesi gerektiğini, davanın tümden reddinin hatalı olduğunu belirterek, kararın bozulmasını istemiştir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Uyuşmazlık, 01.08.2005 tarihinden itibaren 506 sayılı Kanun kapsamında yaşlılık aylığı almakta iken 01.01.2014-12.02.2018 tarihleri arasında aralıklı olarak... ve Akşam Sanat Okulu İşletmesinde çalışması nedeniyle davacıya ödenen aylıkları 5335 sayılı Kanun'un 30. maddesi uyarınca borç çıkaran Kurum işleminin iptali ile davacının Kuruma borçlu olmadığının tespiti istemine ilişkindir.
5335 sayılı Kanun'un 30/2. maddesine göre "Herhangi bir sosyal güvenlik kurumundan emeklilik veya yaşlılık aylığı alanlar bu aylıkları kesilmeksizin; genel bütçeye dahil daireler, katma bütçeli idareler, döner sermayeler, fonlar, belediyeler ve il özel idareleri tarafından kurulan birlik ve işletmeler, sosyal güvenlik kurumları, bütçeden yardım alan kuruluşlar ile özel kanunla kurulmuş diğer kamu kurum, kurul, üst kurul ve kuruluşları, kamu iktisadi teşebbüsleri ve bunların bağlı ortaklıkları ile müessese ve işletmelerinde ve sermayesinin %50'sinden fazlası kamuya ait olan diğer ortaklıklarda herhangi bir kadro, pozisyon veya görevde çalıştırılamaz ve görev yapamazlar." Bu düzenlemeye göre, eldeki dava dosyası incelendiğinde, 11.06.1957 doğumlu olan davacıya, 07.07.1980-07.07.2005 tarihleri arasındaki sigortalı hizmetlerine istinaden 01.08.2005 tarihinden itibaren 506 sayılı Kanun kapsamında yaşlılık aylığı bağlandığı, Kurum tarafından, davacının 01.01.2014 tarihinde çalışmaya başladığı ... ve Akşam Sanat Okulu İşletmesi iş yerinin 5335 sayılı Kanun'un 30. maddesi kapsamında olduğundan bahisle, yaşlılık aylığının kesilerek, ödenen aylıklarla ilgili olarak 99.832,21 TL borç tahakkuk ettirildiği anlaşılmaktadır. Mahkemece, davacının çalıştığı iş yerinin kamu kurumu olmadığı, genel bütçe kapsamı dışında ve tüm giderlerini kendi işletme geliri ile karşılayan, döner sermaye kapsamında olmayan, Kurumlar vergisi mükellefi işletme niteliğinde olduğu ve 5335 sayılı Kanun'un 30. maddesi kapsamında sayılan iş yerlerinden olmadığı gözetilerek karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirmeye dayalı yazılı şekilde karar tesisi, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1.Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
2.İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
3.Peşin yatırılan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
21.01.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.