"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ : Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/1541 E., 2024/1751 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ : ... 2. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2020/90 E., 2023/162 K.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacılar vekili ile davalılar ... ve ... ...vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve önceki geri çevirme kararıyla getirtilen evrakla birlikte Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
- K A R A R -
Dava, muris muvazaası hukuki sebebine dayalı pay oranında tapu iptali ve tescil istemine ilişkindir.
Davacılar vekili; muris babaları ...'ün davacı kız çocuklarından mal kaçırmak amacıyla muvazaalı olarak dava dışı oğlu...un davalı eşi ...'in kardeşi ...'i, dava dışı oğlu ...'i ve eşi ...'in yeğeni dava dışı ...'nu emanetçi/ara malik olarak kullanmak suretiyle ... ili, Merkez ilçe,... köyünde kain 5 parça taşınmazından 1072 parseli davalı ...'e, 11 68... parseli davalı torunu ...'ya, 15 00... parseli davalı torunu ... ...e sattığını, murisin satışa ihtiyacı olmadığını, bedel ödenmediğini, davalıların ev hanımı ve genç torunlar olarak alım güçlerinin olmadığını ileri sürerek muristen davalılara devredilen payların davacıların miras payları oranında iptali ile davacılar adına tescilini talep etmiş; cevaba cevap dilekçesinde 1439 parselin aslında 1449 parsel olduğunu belirterek maddi hatayı düzeltmiştir.
Davalılar; murisin çiftçilikle uğraştığını ancak borç batağında olduğu için dava konusu taşınmazlar haricindeki taşınmazlarını da hacizlerle birlikte sattığını, 1072 parselin ...'in kardeşi ... tarafından bedeli karşılığında satın alındığını, sonra ...'e satıldığını, diğer parsellerin ise ... tarafından satın alınıp bilahare murisin torunlarına satıldığı, torunların çalıştığı ve ödeme güçlerinin olduğunu belirterek davanın reddini savunmuşlardır.
İlk Derece Mahkemesinin ilam başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; tanık beyanları ve kolluk araştırması sonucu çiftçilik yapan murisin çok fazla borçlandığı, bu sebeple dava konusu taşınmazlar dışında sağlığında bir çok taşınmazını da sattığı, davalılara yapılan satışlardaki ara maliklerin beyanlarına göre satışların bedel karşılığı yapıldığı, murisin davacılardan mal kaçırmasını gerektirir nedeni, husumeti veya beşeri ilişkisinin varlığının ve mal kaçırma kastının ispatlanamadığı gerekçesiyle davanın reddine, 2.585.872,72 TL dava değeri üzerinden davalılar lehine nispi vekâlet ücretinin davacı tarafından davalılara ödenmesine karar verilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararına karşı süresi içinde davacılar vekilince istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin ilâm başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; davalı ... hakkında 1072 parsel yönünden murisin 1990'lı yıllarda borçları yüzünden dava konusu ve dava dışı taşınmazları üzerinde borçları ödemek veya alacaklılardan mal kaçırmak için tasarruflarda bulunduğu, taşınmazın satışının önlenmesi amacıyla murisin oğlu...un kayınbiraderi ve davalı ...'in kardeşi ... tarafından bedeli karşılığında 1991 yılında satın alındığı, sonrasında ... ve davalı ... arasındaki anlaşma gereğince kamulaştırma işlemlerinden davalıya düşen paranın ...'e verilmesi karşılığında 1072 parselin davalı ...'e satıldığı, murisin o dönemde diğer taşınmazlarını da davalı ...'e devretme imkanı varken devretmeyerek mal kaçırma kastıyla hareket etmediği, 1072 parsel yönünden davalı ... hakkında davanın reddinin isabetli olduğu, diğer davalılar ... ve ... hakkında diğer parseller yönünden ise murisin öncesinde mallarını satarak borçlarını tasfiye ettiği, taşınmaz satışına ihtiyacı kalmadığı aşamada ölmeden 1 yıl önce oğlu ... ve yeğeni ...u ara malik kullanmak suretiyle genç yaştaki torunları olan davalılar ... ve ...'ya yaptığı devirlerin muvazaalı olduğu, murisin aktifinde sadece başka bir taşınmazın 1/3 payının kaldığı, davalıların alım gücünün olmadığı, ara maliklerin emanetçi olduğu, davalılar ... ve ...'ya yapılan devirlerin mirastan mal kaçırma amaçlı olduğu gerekçesiyle bu parseller yönünden davanın kabulü gerektiği gerekçesiyle davacılar vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, yeniden esas hakkında hüküm kurmak suretiyle davalı ... yönünden davanın reddine, davalılar ... ...ve ... yönünden davanın kabulüne, dava değeri üzerinden alınması gereken 41.306,30 TL harçtan davacının yatırdığı 117.770,78 TL'nin mahsubu ile fazla yatırılan kısmın davacıya iadesine, davacılar lehine 94.703,35 TL vekâlet ücretinin davalılar ... ve ...'dan alınıp davacılara ödenmesine, davalı ... lehine 204.709,26 TL vekâlet ücretinin davacılardan alınarak davalı ...'e ödenmesine, 43.073,60 TL yargılama giderinin davalılar ... ve ...'den alınarak davacılara ödenmesine karar verilmiştir.
Dosya içeriğinden; murisin ... ili, Merkez ilçe,... köyünde kain dava konusu 1072 parseldeki 5/6 payının tamamını taşınmaz üzerinde yaklaşık 17.000.000 TL haciz yüklü şekilde 2.000.000 TL bedelle davalı ...'in kardeşi dava dışı ...'e 10.12.1991 tarihinde sattığı, ...'in de aldığı payı 04.12.1995 tarihinde 80.000.000 TL bedelle haciz şerhleri fekkedilmiş şekilde davalı kardeşi ...'e sattığı, 24.08.2022 tarihli imar uygulaması sonucu muristen gelen payın davalı ... adına Sandallar Mahallesi 32 26... parselde 5/6 pay,... Mahallesi 32 39... parselde 12560/33459 pay,... Mahallesi 32 37... parselde 5/6 pay,... Mahallesi 32 37... parselde 5/6 pay olarak tedavül ettiği; murisin ölmeden 1 yıl önce 20.04.2005 tarihinde 4.990,00 TL bedelle 1168, 1500, 1504,1449 parsel sayılı taşınmazların tamamını davalı erkek torunlarının davadışı babası (oğlu) ... Karagöz'e sattığı, ...'in de bu taşınmazların tamamını 02.11.2005 tarihinde 5.100,00 TL bedelle teyzesi Şeref'in dava dışı oğlu ...'na sattığı, ...un da 27.02.2014 tarihinde 1168 parselin tamamı ile 1449 parselde muristen gelen 1/2 payın tamamını 21.000,00 TL bedelle davalı ...'ya; 1500 parsel ile 1504 parselin tamamını 127.000,00 TL bedelle davalı ...'ye sattığı, davalı ...'nun 1449 parselde muristen gelen 1/2 pay haricinde diğer paydaşlardan aldığı paylarla birlikte 3/4 pay sahibi olduğu anlaşılmaktadır.
Davacı vekilinin, davalı ... yönünden reddine karar verilen 1072 parsel hakkındaki temyiz itirazları ile davalı ... ve ...'nin kabulüne karar verilen 1168, 1500, 1504, 1449 parseller yönünden esas bakımından temyiz itirazlarının incelenmesinde; tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre yazılı gerekçe ile Mahkemece davanın esasına ilişkin olarak verilen kararda isabetsizlik bulunmadığından, taraf vekillerinin esas bakımından temyiz itirazlarının reddine.
Davacı vekilinin davalı ... yönünden reddine karar verilen 1072 parsel yönünden vekâlet ücretine ilişkin itirazlarına gelince; parselde davalı ...'e geçen dava konusu 5/6 payın dava tarihinde keşfen belirlenen 1.376.494,68 TL dava değeri üzerinden davanın reddine karar verilerek karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre hesaplanan 204.709,26 TL karşı vekâlet ücretinde herhangi bir isabetsizlik bulunmamaktadır.
Ancak; davacı vekilinin karar ilâm harcı ile davalılar ... ve ... yönünden kabulüne karar verilen 1168, 1500, 1504, 1449 parseller hakkında harç, vekâlet ücreti ve yargılama giderine yönelik itirazlarına gelince; pay oranında açılan muris muvazaası hukuki sebebine dayalı davalarda, davacılar ve davalılar arasında zorunlu dava arkadaşlığı bulunmayıp ihtiyarî dava arkadaşlığı bulunduğundan, dava değerinin davayı açan mirasçı veya mirasçıların her birinin payına isabet eden değer olacağı kuşkusuzdur. Buna göre muristen dava konusu taşınmazlarda her bir davalıya geçen payların dava tarihindeki değeri de farklı olduğundan her bir davalıya yönelen ayrı davalar hakkında HMK'nın 297. maddesine uygun şekilde infazı kabil olacak şekilde her bir davalının sorumlu olduğu dava değeri üzerinden ayrı ayrı harç, vekâlet ücreti ve yargılama giderine hükmedilmesi gerektiği göz ardı edilmiştir.
Hal böyle olunca; İlk Derece Mahkemesince de doğru şekilde hesaplandığı üzere muristen davalı ...'e geçen paylardan davacıların miras payına düşen dava değerinin 1.376.494,68 TL, muristen davalı ...'ye geçen dava konusu payların dava tarihindeki değerinden her iki mirasçının miras paylarına düşen değerin 641.579,10 TL, davalı ...'ya geçen dava konusu payların dava tarihindeki değerinden her iki mirasçının miras paylarına düşen değerin 567.798,92 TL olduğu, toplam 2.585.872,70 TL dava değerinin %53,23'lük kısmını oluşturan 1.376.494,68 TL kısmının davalı ...'e yönelik olduğu, bu kısmın reddine karar verildiği, toplam dava değerinin %21,96'lık kısmını oluşturan 567.798,92 TL'lik kısmından davalı ...'nin sorumlu olduğu ve bu miktarın kabulüne karar verildiği, toplam değerin %24,81'lik kısmını oluşturan 641.579,10 TL'lik kısmından davalı ...'nun sorumlu olduğu ve bu kısım hakkında da davanın kabulüne karar verildiği; harç, yargılama gideri ve vekâlet ücreti hesabı yapılırken her bir davalının sorumlu olduğu kısımlar yönünden ayrı ayrı hesap yapılması gerekir iken yazılı şekilde Bölge Adliye Mahkemesince hatalı değerler üzerinden ve davalılar arasında ayrım yapılmaksızın fer'ilere hükmedilmesi doğru değildir.
Ne var ki; anılan hususlar yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden, davacılar vekilinin temyiz itirazlarının hükmün fer'ileri yönünden kabulü ile Bölge Adliye Mahkemesi hükmünün A-3.,4. ve 6. bentlerinin hükümden çıkarılmasına, A-3. bendine "Davalı ... yönünden reddedilen dava bakımından alınması gereken 615,40 TL maktu, davalılar ... ve ... yönünden kabul edilen 1.209.378,02 TL değer üzerinden alınması gereken 82.612,61 TL nispi olmak üzere toplam alınması gereken 83.040,21 TL karar ve ilâm harcından, davacının yatırdığı 117.770,78 TL harcın mahsubu ile fazlaca yatırılan 34.730,57 TL harcın talep hâlinde davacılara iadesine, ihtiyari dava arkadaşları olan davalılar ... ve ... yönünden davacıdan alınan 82.612,61 TL harcın, sorumlu oldukları ayrı ayrı dava değerleri gözetilerek 43.826,20 TL'sinin davalı ...'dan, 38.786,34 TL'sinin ise davalı ...'den alınarak davacılara verilmesine" cümlesinin eklenmesine, A-4. bendine "Davacılar kendini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte olan AAÜT'ye göre hesaplanan 100.236,87 TL nispi vekâlet ücretinin davalı ...'den 89.169,84 TL nispi vekâlet ücretinin davalı ...'dan alınarak davacılara ödenmesine" cümlesinin eklenmesine; A-6. bendine "Davacı tarafça yapılan 1.767,30 TL tebligat, posta, keşif ve bilirkişi giderinin 940,73 TL'sinin davalı ...'e yönelik davanın reddedilmesi sebebiyle davacılar üzerinde bırakılmasına, 438,46 TL'sinin davalı ...'dan, 388,11 TL'sinin de davalı ...'den alınarak davacılara verilmesine" cümlesinin eklenmesine, hükmün bu şekilde DÜZELTİLEREK ONANMASINA, Peşin alınan harcın istek hâlinde temyiz eden davacılar ve davalılar ... ile ...'ya iadesine, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 15.04.2026 tarihinde kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi.