"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ : Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/2214 E., 2025/147 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ : Çüngüş Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2021/67 E., 2022/218 K.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Hazine temsilcisi tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
- K A R A R -
Dava, kadastro öncesine nedene dayalı tapu iptali ve tescil isteğine ilişkindir.
Kadastro sonucu ... ili, ... ilçesi, ... Mahallesi çalışma alanında bulunan 1 42... parsel sayılı taşınmaz "kerpiç okul lojmanı ve arsası" vasfıyla davalı Maliye Hazinesi adına tespit ve tescil edilmiştir.
Davacı ..., kazandırıcı zamanaşımı zilyetliğine dayanarak tapu iptali ve tescil istemiyle dava açmıştır.
Davalı Hazine temsilcisi, davanın reddini savunmuştur.
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile, zilyetlikle kazanım koşulları oluştuğu gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiş, kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile, zilyetlikle kazanım koşulları oluştuğu gerekçesi ile HMK'nın 353/1-b-1. maddesi gereğince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.
Ne var ki; Mahkemece dava konusu taşınmaz bölümünün davacı adına kayıtlı taşınmaz ile bir bütün halinde kullanıldığı ve davacı lehine zilyetlikle edinim koşullarının oluştuğu gerekçesi ile yazılı şekilde karar verilmiş ise de taşınmazın bir bölümünün okul lojmanı yeri olarak bağışlandığı, kadastro sırasında taşınmazın tamamının okul lojmanı ve arsası vasfıyla tescil edildiği iddia edildiği halde dava konusu taşınmazın hangi ve ne kadarlık bölümünün lojman yeri olduğu tam olarak belirlenmemiş, lojmanın hangi tarihte yapıldığı tespit edilmemiş, çekişmeli 1 42... parsel ile davacı adına kayıtlı bulunan 1 42... parsel sayılı taşınmaz arasında ayırıcı sınır bulunup bulunmadığı araştırılmamış, uydu fotoğraflarından usulünce yararlanılmadığı gibi Milli Eğitim Bakanlığına davanın ihbarı gerekip gerekmediği düşünülmeden karar verilmiştir.
Hal böyle olunca; Mahkemece öncelikle davanın Milli Eğitim Bakanlığı'na ihbarı gerektiği düşünülmeli, dava konusu taşınmaz içerisinde bulunan lojmanın tahsis kararı bulunup bulunmadığı, hangi tarihte yapıldığı ilgili yerlerden sorulmalı, dava konusu taşınmazı gösterir hava fotoğrafları, en eski ve yeni tarihli uydu fotoğrafları getirtilmeli, mahallinde yaşlı, tarafsız, yöreyi iyi bilen, davada yararı bulunmayan şahıslar arasından seçilecek yerel bilirkişiler, taraf tanıkları, fen bilirkişisi, ziraat mühendisi ve jeodezi - fotogrametri mühendisi katılımıyla yeniden keşif yapılmalıdır.
Yapılacak keşif sırasında yerel bilirkişi ve tanıklardan dava konusu yerin önceki ve şimdiki niteliğinin ne olduğu, taşınmazın içerisindeki lojmanın ne zaman inşa edildiği, tahsis kararı bulunup bulunmadığı, ilk olarak kime ait olduğu, kimden kime ne zaman ve ne şekilde intikal ettiği, kim tarafından hangi tarihten beri ve hangi tasarruflarla zilyet olunduğu, dava konusu edilen alan ile lojman yeri arasında ayırıcı sınır bulunup bulunmadığı hususlarında maddi olaylara dayalı ayrıntılı bilgi alınmalı, beyanlar arasında çelişki doğduğu takdirde gerektiğinde yüzleştirme yapılmak suretiyle oluşan çelişkiler giderilmeye çalışılmalı; tanık ve yerel bilirkişi ifadeleri bilimsel esaslara ve maddi bulgulara dayanılarak hazırlanan bilirkişi raporlarıyla denetlenmeli; teknik bilirkişiden keşfi takibe elverişli, dava konusu edilen alan ile lojman arasında ayırıcı sınır bulunup bulunmadığını ve bu hususu kroki üzerinde gösteren rapor istenmeli; ziraat bilirkişisinden dava konusu taşınmazın toprak yapısını, niteliğini, eğimini, zirai durumunu, bitki örtüsünü, üzerinde sürdürülen zilyetliğin şeklini ve süresini belirten, dava konusu edilen alan ile lojman bölümünün doğal yahut yapay ayırıcı sınırlarla ayrılıp ayrılmadığını, nasıl ayrıldığını, tasarruf sınırlarının belirgin olup olmadığını açıklayan, taşınmazın dört tarafından çekilecek fotoğraflarla desteklenmiş, somut verilere ve bilimsel esaslara dayanan ayrıntılı ve gerekçeli rapor alınmalı; jeodezi ve fotogrametri uzmanı bilirkişiden temin edilebilen uydu fotoğrafları da değerlendirilmek suretiyle dava konusu taşınmazın sınırını ve niteliğini, taşınmaz bölümlerinin üzerlerinde sürdürülen zilyetliğin başlangıcını, şeklini ve süresini belirtir şekilde rapor hazırlaması ve dava konusu taşınmazın konumunun uydu fotoğrafları üzerinde ve ayırıcı sınır var ise göstermesi istenmelidir.
Hâl böyle olunca; tüm deliller birlikte değerlendirilip davacı yararına kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği ile iktisap koşullarının gerçekleşip gerçekleşmediği saptanıp ulaşılacak sonuca göre bir hüküm kurulması gerekirken eksik inceleme ile yazılı şekilde karar verilmesi isabetsizdir.
Davalı Hazine temsilcisinin açıklanan nedenlerden ötürü temyiz itirazının kabulü ile; temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA, Temyiz eden davalı Hazine harçtan muaf olduğundan bu hususta karar verilmesine yer olmadığına, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 25.03.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.