"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ : Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 2. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/2135 E., 2024/1897 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ : Sarıkamış 1. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2016/641 E., 2017/586 K.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı Hazine vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
- K A R A R -
Dava, kadastro öncesi nedene dayalı tapu iptali ve tescil isteğine ilişkindir.
Kadastro sonucu ... ili, ... ilçesi, ... köyü çalışma alanında bulunan 1 08... parsel sayılı taşınmaz; tapu kaydı, kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği ve satış nedeniyle ... adına tespit ve tescil edilmiştir.
Davacı Hazine vekili; 1 08... parsel sayılı taşınmazın Toprak Tevzi Komisyonu çalışması sırasında 1582-1583 parsel numarası ile sınırlandırıldığı, taşınmazların evveliyatının 335 numaralı Hazine parseli olduğu, ancak dava konusu parselin kadastro tespiti sırasında tablendikatif listesine ve taşınmazın evveliyatına dikkat edilmeksizin davalı adına tespit ve tescil edildiği iddiasıyla dava açmış, çekişmeli taşınmazın tapu kaydının iptali ile Hazine adına tescilini talep etmiştir.
Davalı davaya cevap vermemiştir.
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davaya konu taşınmazın 335 numaralı toprak tevzi parseline karşılık geldiği, 335 parsel numaralı taşınmazın 16.04.19 65... sahife numarasıyla Maliye Hazinesi adına tapuda kaydının oluştuğu, 335 parsel numaralı bu taşınmazın 18.11.1969 tarihinde 15 82... parsel numaralı taşınmazlara ifraz görerek 18.11.19 69... sayfa numaralı tapu kütüğünde ... oğlu ... ... adına ve 18.11.19 69... sayfa numaralı tapu kütüğünde ... oğlu ... adına tapu kayıtlarının oluştuğu, şu anki malik olan ...'ın tapuda kayıtlı bu taşınmazları haricen satın aldığı, kadastro çalışmalarında bu nedenle taşınmazın davalı ... adına tespit gördüğü, her ne kadar davacı tarafça eski kayıtlar dikkate alınmaksızın kadastro tespitinin yapıldığı iddia edilmiş ise de toprak tevzi çalışmalarından öncesinde bu yerde önceki zilyetlerin ekin ektiği ve ekonomik zilyetliğini sürdürdüğü kabul edilerek mera olmadığı da sabit olan taşınmazın Kadastro Kanunu'nun 46/1. maddesi gereğince toprak tevzi çalışması öncesinde ve sonrasında kadastro çalışmalarına kadar davalı ve önceki zilyetler tarafından kesintisiz zilyet edinildiği, Hazine adına tapu kütüğünde kayıtlı 335 parsel numaralı taşınmazın ifrazıyla dava dışı şahıslar adına yeni tapu kayıtlarının oluştuğu ve davacı taraf adına olan tapu kaydının geçerliliğini yitirdiği, davacı tarafın iddiasının gerçeği yansıtmadığı gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiş, kararın davacı Hazine vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; İlk Derece Mahkemesince delillerin takdirinde usul ve yasaya aykırılık görülmediği, dava konusu taşınmazın dava dışı kişiler adına tevzien dağıtılan tapu kayıtları kapsamında kaldığı ve kadastro tutanağının edinme bölümünde bu şahıslardan satın alma nedeni ile tespit maliki olan davalı adına tespitinin yapıldığı, mahalli bilirkişi beyanları ile de dava konusu taşınmazın davalının, öncesinde ise murisi olan babasının zilyetlik ve tasarrufu altında bulunduğu ve davacı Hazinenin dava konusu taşınmaz üzerinde tapuya dayalı üstün bir hakkının bulunmadığı gerekçesi ile davacı Hazine vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
Ne var ki; Mahkemece yazılı gerekçe ile hüküm kurulmuş ise de çekişmeli taşınmazın bulunduğu bölgede toprak tevzi çalışmaları sırasında yapılan işlemlere ilişkin belirtmelik tutanakları, tablendikatif listesi ve ilgili tüm evrak ile dava konusu taşınmaza kuzey hududundan komşu olan taşınmazlar da dahil olacak şekilde komşu taşınmazlara ait kadastro tespit tutanak ve varsa dayanak kayıtları eksiksiz olarak getirtilmemiş, fen bilirkişisinden denetime elverişli şekilde tevzi paftası ile kadastro paftasını çakıştırır rapor alınmamış, davalı açısından usulünce senetsiz araştırması yapılmamış, eksik ve yetersiz ziraat bilirkişisi raporu ile yetinilmiştir.
Hal böyle olunca; sağlıklı bir sonuca varılabilmesi için Mahkemece öncelikle çekişmeli taşınmaza komşu parsellere ait kadastro tespit tutanak ve dayanakları ile oluşmuş ise tapu kayıtları, dava konusu taşınmaza ve çekişmeli taşınmaza komşu taşınmazlara ait belirtmelik tutnakları ve tablendikatif listeleri ile tevzi paftaları eksiksiz olarak getirtilmeli, ... Genel Müdürlüğü WEB sitesinin hava fotoğrafı sorgulama sayfasına girilerek dava konusu taşınmazın bulunduğu köyü kapsayacak şekilde hangi yıllara ait hava fotoğrafları bulunduğu araştırılmalı ve denetimin sağlanması bakımından ilgili sayfanın çıktısı dosya içerisine konulmalı, toprak tevzi çalışmalarından ve tespit tarihinden 15-20-25 yıl öncesine ait (bulunmadığı taktirde bulunan tüm hava fotoğrafları getirtilerek) stereoskopik hava fotoğraflarının en az üç tanesi tarihleri açıkça yazılmak suretiyle Harita Genel Müdürlüğünden getirilmeli, bundan sonra mahallinde elverdiğince yaşlı (taşınmazların tespitine esas tapu kayıtlarının oluşumundan öncesini bilebilecek yaşta), tarafsız ve yöreyi iyi bilen şahıslar arasından seçilecek üç kişilik yerel bilirkişi kurulu, taraf tanıkları, daha önceki keşfe katılmamış 3 kişilik ziraat mühendisi bilirkişi kurulu, jeodezi ve fotogrametri mühendisi bilirkişisi ve fen bilirkişinin katılımıyla yeniden keşif yapılmalı, keşifte yerel bilirkişi ve tanıklardan taşınmazın öncesinin ne olduğu, kimden kime kaldığı, zilyetliğin ne zaman başladığı, taşınmazın kim tarafından ne zamandan beri kullanıldığı, kamu orta malı niteliğinde mera, yaylak gibi yerlerden olup olmadığı hususlarında maddi olaylara dayalı bilgi alınmalı; çekişmeli taşınmazın belirtmelik tutanağı ve ilgili kayıtlar mahalli bilirkişiler aracılığı ile zemine uygulanarak kapsamları belirlenmeli; keşifte alınan beyanlar komşu parsellerin tutanak ve dayanağı kayıtlar ile denetlenmeli; ziraat bilirkişi kurulundan çekişmeli taşınmazın komşu taşınmazlarla karşılaştırmalı şekilde önceki ve mevcut niteliğini, toprak yapısını, eğimini, bitki deseni ve kullanım durumunu açıklayıp tarımsal niteliğini belirten, taşınmazın değişik yönlerden çekilmiş fotoğrafları ile desteklenmiş ayrıntılı ve gerekçeli rapor alınmalı; jeodezi ve fotogrametri mühendisi bilirkişisine dosya arasına alınacak ve dosyada bulunan hava fotoğraflarından taşınmazı kapsayan hava fotoğrafları üzerinde stereoskop aletiyle inceleme yaptırılarak dava konusu taşınmazın önceki ve şimdiki niteliğinin ne olduğunu, arazinin ekonomik amaca uygun olarak tarım arazisi niteliğiyle kullanılıp kullanılmadığını, kullanımın hangi tarihten itibaren olduğunu, kullanıma ara verilip verilmediğini, taşınmazda kullanım sınırlarının oluşup oluşmadığını, imar-ihya tamamlanmış ise hangi tarihte tamamlandığını ve üzerindeki zilyetliğin hangi tasarruflarla sürdürüldüğünü belirtir şekilde rapor düzenlettirilmeli; fen bilirkişisinden keşif ve uygulamayı izleyip denetlemeye olanak veren, kadastro paftası ve Toprak Tevzi Komisyonu paftasını çakıştırmalı şekilde gösteren denetime elverişli ayrıntılı rapor ve kroki istenmeli; 3402 sayılı Kanun'un 14. maddesi uyarınca davalı ile murisi adına aynı çalışma alanı içerisinde kayıtsız ve belgesizden başkaca taşınmaz mal tespit ya da tescil edilip edilmediği Tapu Müdürlüğü ve Kadastro Müdürlüğü ile Hukuk Mahkemeleri Yazı İşleri Müdürlüğünden sorulmalı; belirtilen şekilde yapılan uygulama sonunda toplanan ve toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre bir karar verilmelidir.
Mahkemece açıklanan hususlar gözardı edilerek ve eksik inceleme ile yetinilerek yazılı şekilde hüküm tesisi doğru değildir.
Davacı Hazine vekilinin temyiz itirazları açıklanan nedenden ötürü yerindedir. Kabulü ile, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA, Temyiz eden davcı Hazine harçtan muaf olduğundan bu konuda karar verilmesine yer olmadığına, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 26.03.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.