"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2022/215 E., 2024/50 K.
Mahkeme kararı davalı ... Belediyesi vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
- K A R A R-
Dava, kadastro öncesi hukuki nedene dayalı mera sınırlandırmasının iptali ve tescil isteğine ilişkindir.
Kadastro sonucunda...ili,... ilçesi, ...Mahallesi çalışma alanında bulunan 1 61... parsel sayılı 320.700,00 metrekare yüz ölçümündeki taşınmaz, mera vasfıyla sınırlandırılarak özel siciline kaydedilmiştir.
Asıl davada davacılar ... ve arkadaşları; dava dışı komşu 1 61... ve 13 parsel sayılı taşınmazlara revizyon gören 1949 tarih, 34 sıra numaralı tapu kaydına, tapu dışı satın almaya ve taksime dayalı olarak dava konusu taşınmazın çekişmeli bölümleri hakkında tapu iptali ve adlarına tescil isteğinde bulunmuşlardır.
Birleştirilen davada davacılar ... ve arkadaşları; irsen intikal, taksim ve kazandırıcı zamanaşımı zilyetliğine dayanarak dava konusu taşınmazın çekişmeli bölümleri hakkında tapu iptali ve adlarına tescil isteğinde bulunmuşlardır.
Davalılar, aşamalarda davanın reddini savunmuştur.
Mahkemece, çekişmeli taşınmazın mera vasfında olması nedeniyle kullanım hakkı sahibi tüzel kişiliğin tespiti suretiyle davaya katılımı sağlanarak taraf teşkili sağlandıktan sonra işin esası yönünden davacı dayanağı tapu kaydının uygulanması ve mera araştırması yapılarak sonucuna göre karar verilmesi gereğine değinen bozma kararlarına uyularak yapılan yargılama sonucunda asıl ve birleştirilen davanın kabulüne, dava konusu taşınmazın hükme esas bilirkişi raporunda (A), (D), (E) ve (G) harfleri ile gösterilen toplam 68.515,25 metrekare yüz ölçümündeki bölümlerinin tapu kaydının iptali ile payları oranında asıl davada davacılar adına, aynı raporda (K) harfi ile gösterilen 13.649,16 metrekare yüz ölçümündeki bölümün ise tapu kaydının iptali ile payları oranında birleştirilen davada davacılar adına tapuya kayıt ve tesciline hükmedilmiştir.
Dosya içeriği ve toplanan delillere göre uyuşmazlığın, dava konusu taşınmazın kamu orta malı niteliğinde mera olup olmadığı, davacı tarafın dayandığı ve dava dışı 1 61... ve 13 parsellere revizyon gören Nisan 1949 tarih, 34 sıra numaralı tapu kaydının çekişmeli taşınmaza ait olup olmadığı ile taşınmazın çekişmeli bölümlerinin mera vasfında olmadığının anlaşılması halinde asıl ve birleştirilen dosya davacıları yararına zilyetlikle mülk edinme koşullarının oluşup oluşmadığı hususunda toplandığı anlaşılmaktadır.
Ne var ki, Mahkemece yapılan araştırma ve tahkikat hüküm kurmak için yeterli değildir. Asıl dosyada davacı taraf, tapu kaydına ve kazandırıcı zamanaşımı zilyetliğine dayalı olarak tapu iptali-tescil isteminde bulunduğu halde sadece zilyetlik araştırması yapılmış olup dayanak tapu kaydının revizyon gördüğü dava dışı parseller gözetilerek taşınmaz başında yöntemince uygulanmamış, asıl ve birleştirilen dava dosyaları yönünden yöntemince mera araştırması da yapılmamıştır.
Hal böyle olunca; doğru sonuca ulaşılabilmesi için Mahkemece öncelikle, davacıların dayandıkları tapu kaydının tüm tedavülleri ile birlikte ve ayrıca varsa oluşumuna esas dayanak kayıtları ile haritası getirtilmeli, taşınmazın revizyon gördüğü dava dışı parsellere ait onaylı tutanak örneği, tutanak kesinleşmiş ise kadastro sonucu oluşan tapu kaydı celp edilmeli, ayrıca çekişmeli taşınmaza ait eski ve yeni tarihli ortofoto ve uydu fotoğrafları ile Harita Genel Müdürlüğü hava fotoğrafı sorgulama sayfasına girilerek taşınmazın bulunduğu köyü/mahalleyi/mevkiyi kapsayacak şekilde hangi yıllara ait hava fotoğrafları bulunduğu araştırılıp belirlenmek ve (denetimin sağlanması bakımından) ilgili sayfanın çıktısı dosya içerisine konulmak suretiyle buradan elde edilen verilere göre dava konusu taşınmazın tespit tarihinden 15-20-25 yıl öncesine ait (bulunmadığı taktirde bu tarihlere en yakın tarihlere ait) stereoskopik hava fotoğraflarının en az üç tanesi tarihleri açıkça yazılmak suretiyle Harita Genel Müdürlüğünden getirtilmelidir.
Bu şekilde dosya ikmal edildikten sonra mahallinde yaşlı, tarafsız, yöreyi iyi bilen, davada yararı bulunmayan aynı köy ve komşu köyde ikamet eden şahıslar arasından seçilecek yerel bilirkişiler ve taraf tanıkları ile jeodezi ve fotogrametri mühendisi, 3 kişilik ziraat bilirkişi kurulu ve fen bilirkişisi eşliğinde yeniden keşif yapılmalıdır.
Keşifte; dayanak tapu kaydının varsa haritası uzman teknik bilirkişi eliyle zemine uygulanarak tapu kaydının kapsamı 3402 sayılı Yasa'nın 20/A maddesine göre belirlenmeli, tapu kaydının haritasının bulunmaması ya da uygulanma kabiliyetinin olmaması halinde tapu kaydının sınırları yerel bilirkişilere tek tek okunmak suretiyle zeminde gösterilmesi istenilmeli, gösterilemeyen sınırların tespiti için taraflara tanık dinletme imkanı sağlanmalı, gösterilen sınırlar fen bilirkişisi tarafından kroki üzerinde işaretlenerek tapu kaydının kapsamı duraksamasız şekilde saptanmalı, çekişmeli taşınmazın kısmen veya tamamen tapu kaydının kapsamı dışında kaldığının belirlenmesi halinde, asıl dava ve birleşen dava yönünden taşınmazın geçmişte ne durumda bulunduğu, kime ait olduğu, kimden kime nasıl intikal ettiği, kim tarafından ne zamandan beri ne şekilde kullanıldığı, taşınmazın kadimden beri kullanılan geleneksel mera olup olmadığı, çekişmeli taşınmaz bölümleri ile mera parseli arasında ayırıcı unsurların bulunup bulunmadığı hususlarında maddi olaylara dayalı ayrıntılı bilgi alınmalı, yerel bilirkişi ve tanık sözleri komşu parsel tutanakları ve dayanakları ile denetlenmeli, beyanlar arasındaki çelişkiler gerektiğinde yüzleştirme yapılmak suretiyle giderilmeli; ziraatçi bilirkişi kurulundan taşınmazların zirai durumunu, üzerinde sürdürülen zilyetlik var ise zilyetliğin şeklini ve süresini, imar ve ihyaya konu edilip edilmediğini, edilmiş ise ihyanın hangi tarihte başlayıp ne zaman bitirildiğini açıklayan, taşınmazın toprak yapısı, eğimi, bitki deseni ve diğer yönlerden mera vasfında olup olmadığını, mera parsellerinden nasıl ayrıldığını açıklayan somut verilere ve bilimsel esaslara dayanan ayrıntılı ve gerekçeli rapor alınmalı, jeodezi ve fotogrametri mühendisi bilirkişiye hava fotoğrafları üzerinde stereoskopik olarak ve temin edilebilecek en eski tarihli uydu fotoğrafları üzerinde de inceleme yaptırılarak taşınmazın önceki ve şimdiki niteliği, arazinin ekonomik amaca uygun olarak tarım arazisi niteliğiyle kullanılıp kullanılmadığı ve kullanımın hangi tarihten itibaren olduğu, imar-ihyanın tamamlanıp tamamlanmadığı, kullanıma ara verilip verilmediği hususlarında rapor düzenlettirilmeli; fen bilirkişisine, uygulanan tapu kaydının kapsadığı alanı gösterir, keşfi takibe ve denetlemeye imkan verir ayrıntılı rapor ve kroki düzenlettirilmeli; bundan sonra, toplanmış ve toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre bir karar verilmelidir.
Mahkemece, değinilen yönlere ilişkin olarak yeterli araştırma ve inceleme yapılmadan hüküm kurulması isabetsizdir.
Açıklanan sebeplerle davalı ... vekilinin yerinde görülen temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün, 6100 sayılı Kanun'un geçici 3. maddesi yollaması ile 1086 sayılı HUMK'un 428. maddesi gereğince BOZULMASINA, Peşin alınan harcın istek halinde temyiz eden davalı ... Başkanlığına iadesine, Dosyanın... Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmesine, kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 02.04.2026 tarihinde oy birliği ile karar verildi.